Центральноазиатский журнал академических исследований

Мақолада Ўзбекистон Республикасида номусга тегиш жиноятлари (ЖК 118–119, 121-моддалар) билан боғлиқ криминоген вазият таҳлил қилиниб, ушбу жиноятларнинг 75 %и профилактика инспекторининг олдиндан эътиборига тушган шахслар томонидан содир этилганлиги аниқланган. Номусга тегиш жиноятларига қарши курашда жазо чоралари билан бир қаторда профилактика инспекторининг махсус профилактика фаолиятини тубдан такомиллаштиришнинг ҳозирги замон талаби эканлиги асослаб берилган. “Хавфли шахслар” миллий электрон реестрини яратиш, профилактика инспектори ваколатларини кенгайтириш, маҳалла даражасида доимий фаолият юритувчи “Хотин-қизлар ва болалар хавфсизлиги профилактика кенгаши”ни ташкил этиш, қурбонлар учун “шахсий хавфсизлик режаси” тизимини жорий қилиш, электрон назорат воситаларини кенг қўллаш, инспекторларнинг 120 соатлик махсус тайёргарлиги ва фаолият самарадорлигини 100 баллик шкала бўйича баҳолаш каби янги механизмлар илмий асосда таклиф этилган. Ушбу чораларни 2026–2030 йилларда босқичма-босқич амалга оширса, номусга тегиш жиноятларини 80 %га камайтириш ва Ўзбекистонни ушбу турдаги жиноятлар бўйича дунёдаги энг хавфсиз давлатлар қаторига олиб чиқиш мумкинлиги исботланган

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг номусга тегиш жиноятига қарши курашишда махсус профилактика чораларини амалга оширишдаги ўрни ва вазифалари хорижий давлатлар тажрибаси асосида таҳлил қилинган. Тадқиқотда зўравонлик ва жинсий тажовузларнинг сабаб ва шарт-шароитлари, хавф гуруҳини аниқлаш, жабрланувчиларни ҳимоя қилиш, жиноят содир этишга мойил шахсларни барвақт аниқлаш ва улар билан индивидуал профилактик ишларни ташкил этиш масалалари ёритилган. АҚШ, Буюк Британия, Канада, Туркия ва Жанубий Корея каби мамлакатларда жинсий жиноятларнинг олдини олиш соҳасида қўлланилаётган махсус профилактика механизмлари, полицей–жамоатчилик ҳамкорлиги, электрон мониторинг, реабилитация дастурлари ва фуқаролар хабардорлигини ошириш бўйича тажрибалар қиёсий ўрганилган. Мақола миллий амалиётда профилактика инспектори фаолиятини янада такомиллаштириш бўйича амалий таклифлар ишлаб чиқишга қаратилган..

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг божхона қоидаларини бузиш билан боғлиқ ҳуқуқбузарликларнинг махсус профилактикасини амалга оширишдаги ўрни хорижий давлатлар тажрибаси мисолида ўрганилган. Тадқиқотда божхона соҳасида учрайдиган ҳуқуқбузарликларнинг турлари, улар юзага келишига таъсир этувчи омиллар, контрабанда, ноқонуний товар айирбошлаш, чекловларни бузиш ва декларациядан қочиш каби ҳолатлар таҳлил қилинган. Мақолада профилактика инспектори, божхона органлари, чегара хизматлари ва маҳаллий ҳудудий тузилмалар ўртасидаги ҳамкорлик механизми, ахборот алмашинуви, хавф гуруҳини аниқлаш ва ҳуқуқбузарликларни барвақт олдини олиш усуллари ёритилган. Шунингдек, АҚШ, Европа Ижтимоий Иттифоқи, Канада ва Жанубий Корея каби давлатларда божхона профилактикасида қўлланилаётган инновацион тажрибалар ва уларнинг миллий амалиётга татбиқи бўйича таклифлар берилади.

Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикаси “Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида”ги Қонунининг 4-боби (24–27-моддалар) асосида судхўрлик билан шуғулланувчи шахсларни ижтимоий профилактика объекти сифатидаги махсус профилактикаси профилактика инспектори фаолияти нуқтаи назаридан чуқур таҳлил қилинади. 2024–2025 йиллар ИИВ, Kun.uz ва Daryo.uz статистикасига таяниб, судхўрликнинг асосий сабаблари (ишсизлик, камбағаллик, моддалар истеъмоли, илгари судланганлик), уларнинг кўпайиши тенденциялари ва жамоат хавфсизлигига таъсири кўрсатиб берилади. Муаллиф судхўрлик билан шуғулланувчиларнинг махсус профилактикасида илгари судланганлар (25-модда) ва моддалар истеъмол қилувчилар (26-модда) билан ишлаш механизмларини, ижтимоий реабилитация, ишга жойлаштириш, рақамли мониторинг ва психологик ёрдамнинг ролини батафсил ёритади..

This аrticle highlights the pedаgоgicаl impоrtаnce оf gаme technоlоgies in the prоcess оf fоrming legаl аwаreness аnd legаl culture in children. The rоle оf gаme аctivities in child psychоlоgy, its impаct оn persоnаl develоpment, its cоmbinаtiоn with mоdern interаctive technоlоgies, аnd its impаct оn the effective аcquisitiоn оf legаl knоwledge in the leаrning prоcess аre scientificаlly аnаlyzed. The аrticle cоvers the methоdоlоgicаl fоundаtiоns оf such prоcesses аs the develоpment оf sоciо-psychоlоgicаl cоmpetencies thrоugh gаmes, cоnsciоus аcceptаnce оf legаl nоrms, аnd understаnding оf respоnsibility, duty, rights аnd оbligаtiоns. Аlsо, the use оf rоle-plаying gаmes, cаse studies, interаctive exercises, didаctic gаmes, digitаl gаme plаtfоrms аnd gаmificаtiоn elements in the prоcess оf legаl educаtiоn аnd their pedаgоgicаl effectiveness аre cоnsidered. During the study, methоds оf cоmpаrisоn, psychоlоgicаl аnd pedаgоgicаl аnаlysis, scientific оbservаtiоn аnd generаlizаtiоn were used.

Мазкур мақолада хорижий мамлакатларнинг ахоли пунктларини криминоген вазиятга кўра тасниф қилиш асосида ҳуқуқбузарликлар профилактикаси жиноятларни олдини олиш соҳасидаги тажрибаси батафсил таҳлил қилинган. Тадқиқот натижасида тўрт асосий ёндашув аниқланди: технологияларга асосланган методлар (CompStat, Array of Things), жамоат иштирокидаги дастурлар (Neighbourhood Watch, Community Safety), архитектура ва шаҳарсозлик орқали профилактика (CPTED принциплари) ҳамда маданий-институционал ёндашувлар (Koban тизими, Скандинавия модели). Улар шуни кўрсатдики, энг самарали стратегиялар махаллий шароитларни ҳисобга олган ҳолда турли методларни комбинация қилишга асосланган. Ягона универсал ечим мавжуд эмас, аммо умумий тамойиллар ва самарали амалиётларни мослаштириш орқали ҳар бир мамлакат ўз шароитига мос тизими ишлаб чиқилиши мумкин.

Mazkur maqolada sun’iy intellektning (SI) ta’lim jarayoniga integratsiyasi, uning pedagogik jarayonni modernizatsiya qilishdagi imkoniyatlari hamda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan xavf-xatarlar tahlil qilingan. Tadqiqotda sun’iy intellektga asoslangan o‘qitish tizimlari, shaxsiylashtirilgan ta’lim, avtomatlashtirilgan baholash va o‘quvchilarning faolligini oshirishdagi roli yoritilgan. Shuningdek, SI texnologiyalarini ta’limga joriy etishdagi axloqiy, metodik va infratuzilmaviy muammolar ham ko‘rib chiqilgan. Muallif sun’iy intellektni samarali joriy etish uchun o‘qituvchilarning yangi kompetensiyalarni egallashi, o‘quv dasturlarini moslashtirish va ilmiy halollik tamoyillariga rioya etish zarurligini ta’kidlaydi.

Мақола Ўзбекистон Республикасида ички ишлар органлари таянч пунктларини ташкил этиш ва фаолият юритишда соҳавий хизматлар билан ҳамкорликнинг ҳуқуқий-ташкилий асосларини хорижий давлатлар полициясининг илғор тажрибаси (Япониянинг koban тизими, АҚШнинг CAPS дастури, Буюк Британиянинг neighbourhood policing, Европа Иттифоқининг CAP модели, Сингапур ва Канада моделлари) нуқтаи назаридан таҳлил қилади. «Ички ишлар органлари тўғрисида»ги Қонуни асосида Ўзбекистон моделининг «оила — маҳалла — таянч пункти» тамойили хорижий community policing концепциялари билан ўхшашликлари (маҳаллий интеграция, қўшма тадбирлар, ахборот алмашинуви) ва фарқлари (маҳалла институтининг тарихий-маданий ўрни, давлат назоратининг кучлилиги) очиб берилади. 2025 йилги статистика (10 842 таянч пункт, 1,2 млн қўшма тадбир, 56 876 ҳимоя ордери, 28 % такрорий зўравонликнинг камайиши) тадқиқотлар асосида Ўзбекистон таянч пунктлари модели хорижий тажрибанинг миллий шароитга муваффақиятли мослаштирилган, дунёда ўхшаши кам учрайдиган самарали шакли эканлиги исботланади. Тадқиқот натижалари таянч пунктлар тизимини янада ривожлантиришда хорижий тажрибани ўрганиш ва амалиётга татбиқ этиш бўйича амалий тавсиялар беради.

Ушбу мақола АҚШ шерифлик департаментларининг (округ шерифлари) аҳоли гавжум жойларда (йирик шаҳарлар ва урбанистик зоналарда) киссавурлик (нож билан содир этиладиган зўравонлик) жиноятларини олдини олиш бўйича профилактика фаолиятини такомиллаштириш масалаларига бағишланган. Мақолада АҚШнинг Нью-Йорк, Лос-Анджелес, Чикаго каби йирик шаҳар округларидаги шериф хизматининг амалий тажрибаси, “public health” модели, “focused deterrence”, “hot spots policing”, “knife amnesty” дастурлари, жамоат билан ҳамкорлик ва рақамли технологиялардан фойдаланиш каби замонавий профилактика усуллари чуқур таҳлил қилинган. FBI, шериф департаментларининг расмий статистик ҳисоботлари (2023–2025 йиллар), Scopus, Web of Science ва Google Scholar базаларидаги илмий мақолалар асосида нож жиноятларининг ижтимоий-иқтисодий, психологик ва демографик сабаблари очиб берилган ҳамда уларни 15–30 % га камайтиришга қодир бўлган илғор таклифлар берилган. Мақола Ўзбекистон профилактика инспекторлари учун АҚШ шерифлик тизимининг энг самарали элементларини миллий шароитга мослаштириб қўллаш имкониятларини ҳам кўрсатади.

Ushbu maqolada ta’limni davlat tomonidan boshqarish organlari hamda ta’lim muassasalarining huquqbuzarliklar profilaktikasi sohasidagi vakolatlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Profilaktika tizimida ta’lim muassasalari roli, xususan, o‘quvchilar va talaba-yoshlar o‘rtasida huquqiy madaniyatni yuksaltirish, jinoyatchilikning oldini olishda pedagogik va ma’muriy ta’sir choralarini to‘g‘ri belgilash muhim omil sifatida qaraladi. Maqolada AQSH, Yaponiya, Janubiy Koreya, Finlyandiya, Germaniya kabi rivojlangan davlatlar amaliyoti asosida ta’lim muassasalarida xavfsiz ta’lim muhitini shakllantirish, profilaktik dasturlar, intervensiya modellari va davlat-ko‘mak institutsional mexanizmlari o‘rganilgan. Shu bilan birga, O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar, jumladan, yoshlar o‘rtasida huquqbuzarliklar profilaktikasiga doir milliy dasturlar tahlil etilgan va xorijiy tajribalarni implementatsiya qilish bo‘yicha takliflar ilgari surilgan

Ушбу мақолада ахборот технологиялари соҳасида содир этилаётган жиноятларнинг олдини олиш механизмларини такомиллаштириш масалалари ҳар томонлама таҳлил қилинади. Рақамли муҳитда ҳуқуқбузарликларнинг ўсиб бориши, кибержиноятларнинг янги шакл ва усуллари, уларга қарши курашишда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларнинг ташкилий, ҳуқуқий ва техник имкониятлари ўрганилади. Шу билан бирга, киберхавфсизлик тизимини мустаҳкамлаш, рақамли профилактика чораларини жорий этиш, давлат ва хусусий сектор ўртасидаги ҳамкорликни ривожлантириш ҳамда аҳолининг рақамли саводхонлигини ошириш орқали жиноятлар профилактикасини янада самарали ташкил этиш бўйича аниқ таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилади. Тадқиқот натижалари ахборот технологиялари соҳасидаги жиноятларга қарши курашиш механизмларини замонавий талабларга мос равишда такомиллаштириш зарурлигини кўрсатади.

Mazkur maqolada insonning saylov huquqini buzganlik uchun belgilangan yuridik javobgarlik turlari, ularning huquqiy asoslari, qo‘llanish mexanizmlari hamda amaliyotda uchrayotgan muammoli jihatlar tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, saylovga oid maxsus qonunlar, jinoyat va ma’muriy javobgarlik normalari, shuningdek xalqaro huquqning yetakchi hujjatlari o‘rganildi. Maqola saylov huquqining daxlsizligi, saylov jarayonining ochiqligi va shaffofligiga doir masalalarni keng yoritadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, saylov huquqini buzish holatlari ko‘proq tashkiliy, axborot, va ma’muriy xatti-harakatlar bilan bog‘liq bo‘lib, ularning har biri uchun alohida yuridik javobgarlik turlari belgilangan..

Zamonaviy jamiyatda tashqi ko‘rinish, go‘zallik va ozg‘inlik ideallari inson ongiga chuqur ta’sir etmoqda. Ayniqsa, yoshlar orasida “ozg‘in bo‘lish” go‘zallik belgisi sifatida qabul qilinmoqda. Shu sababli, anoreksiya - ya’ni ovqat yeyishdan ongli ravishda bosh tortish bilan kechuvchi psixogen kasallik soni ortib bormoqda. Bu holat faqatgina jismoniy emas, balki ruhiy muvozanatning ham chuqur buzilishidir.

Ushbu maqolada endokrin tizimning organizmdagi muhim o‘rni, gormonlar ishlab chiqariladigan asosiy bezlar va ularning fiziologik funksiyalari yoritilgan. Maqolada shuningdek, gormonlar miqdorining ortishi yoki kamayishi natijasida yuzaga keladigan kasalliklar, xususan qandli diabet, gipertireoz va gipoterioz kabi holatlar haqida batafsil ma’lumot keltirilgan. Endokrin tizimning markaziy nerv tizimi bilan o‘zaro bog‘liqligi, gormonal muvozanatni saqlash mexanizmlari ham ilmiy nuqtai nazardan tahlil etilgan.

Ushbu maqolada shizofreniya bilan og‘rigan bemorlarning psixologik holati, ularning emotsional, bilish (kognitiv) va ijtimoiy xulq-atvoridagi o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Shizofreniya — murakkab ruhiy kasallik bo‘lib, u shaxsning tafakkuri, idroki, hissiyoti va irodaviy jarayonlariga chuqur ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada kasallikning psixologik mexanizmlari, uning shakllari va davolash jarayonida psixoterapiyaning o‘rni yoritilgan. Shuningdek, shizofrenik bemorlarning ijtimoiy moslashuvi, oila va jamiyat bilan o‘zaro munosabatidagi qiyinchiliklar ham tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shizofreniya bilan og‘rigan shaxslarni psixologik qo‘llab-quvvatlash va reabilitatsiya qilishda muhim ahamiyatga ega.

Ushbu maqolada migren kasalligiga chalingan bemorlarda uchraydigan psixologik o‘zgarishlar, ularning sabablari va kasallik kechishiga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda 90 nafar bemor ishtirok etib, ularning o‘rtacha yoshi 45,0 ± 12,4 yoshni tashkil etdi, 84,8 foizi ayollar edi. Olingan natijalarga ko‘ra, depressiya, anksiozlik va og‘riqni katastrofizatsiya qilish holatlari migrenning surunkali kechishi va og‘ir nogironlik bilan bevosita bog‘liqlikka ega ekanligi aniqlangan. Ushbu psixologik omillar migren xurujlarining chastotasi va og‘irligiga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatadi.

Ushbu maqolada onkologik kasalliklarga chalingan bemorlarning psixologik holati, ularning ruhiy kechinmalari va psixologik qo‘llab-quvvatlashning ahamiyati yoritilgan. Maqolada saraton bilan kasallanganini eshitgan bemorlarda kuzatiladigan asosiy hissiy bosqichlar — qo‘rquv, tushkunlik, inkor va umidsizlik holatlari tahlil qilingan. Shuningdek, psixologik yordamning davolanish samaradorligiga ta’siri, oila va yaqinlarning ijobiy qo‘llab-quvvatlovi bemorning ruhiyatiga qanday ta’sir qilishi haqida so‘z yuritilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, onkologik bemorlarga psixologik yordam ko‘rsatish ularning hayot sifati va sog‘ayish umidini sezilarli darajada oshiradi

Ushbu maqolada axborot texnologiyalari asrida keng rivojlanib borayotgan va insonlar o‘z ehtiyojlarini qondirish maqsadida faol foydalanayotgan ijtimoiy tarmoqlar hamda ularning yoshlar psixologiyasiga ko‘rsatadigan salbiy ta’siri haqida so‘z yuritiladi. Hozirgi globallashuv davrida yoshlarning ijtimoiy tarmoqlardan noto‘g‘ri va samarasiz foydalanishi eng dolzarb muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Maqolada ijtimoiy tarmoqlarning kuchli mafkuraviy qurolga aylanib borayotgani, buning oqibatida ko‘plab yoshlar turli salbiy oqibatlarga duch kelayotgani tahlil qilinadi. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlarning yosh foydalanuvchilarga yordam berish imkoniyatlari bilan bir qatorda, ularni o‘ziga haddan tashqari jalb qilishi va bu holatning ularning ongiga hamda ruhiyatiga ko‘rsatadigan salbiy ta’siri yoritib beriladi.

Ushbu maqolada talaba yoshlarda o’qish va shaxsiy hayot o’rtasidagi muvozanatning ahamiyati, uning buzilishi sabablari hamda oqibatlari yoritilgan. Xalqaro statistik ma’lumotlar asosida talabalar orasida stress darajasi oshib borayotgani, vaqtni boshqarish ko’nikmalarining yetishmasligi muvozanatga salbiy ta’sir qilishi ko’rsatib o’tilgan. Ma’lum bo‘lishicha, o‘quvchilarning yolg‘izlik  sabablari muloqotdagi qiyinchiliklar, o‘z-o‘zini hurmat qilish bilan bog‘liq  muammolar, o‘ziga ishonchsizlik, yaqin do‘stlarning yo‘qligi hisoblanadi. Zamonaviy talabalarning o‘qish va mehnat majburiyatlarini uyg‘unlashtirishda duch keladigan qiyinchiliklar, vaqtni boshqarish strategiyalari va sog‘lom turmush tarzining ahamiyati o‘rganiladi.

Ushbu ilmiy ishda imkoniyati cheklangan shaxslarning jamiyatdagi ijtimoiy o‘rni, ularning huquqlari va ehtiyojlari, shuningdek, jamiyatning bu qatlamga nisbatan munosabati tahlil qilinadi. Ishda nogironligi bo‘lgan bolalar va kattalarning ijtimoiylashuvi, ularning faol ishtirokini cheklovchi omillar va mavjud stereotiplar o‘rganilgan. Shuningdek, davlat siyosati va inklyuziv jamiyatni rivojlantirish yo‘llari, ijtimoiy himoya mexanizmlari ham tahlil qilinib, imkoniyati cheklangan insonlarning to‘laqonli fuqarolik ishtirokini ta’minlashga qaratilgan tavsiyalar ilgari suriladi.

Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикаси “Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида”ги Қонунининг 4-боби (24–27-моддалар) асосида судхўрлик билан шуғулланувчи шахсларни ижтимоий профилактика объекти сифатидаги махсус профилактикаси профилактика инспектори фаолияти нуқтаи назаридан чуқур таҳлил қилинади. 2024–2025 йиллар ИИВ, Kun.uz ва Daryo.uz статистикасига таяниб, судхўрликнинг асосий сабаблари (ишсизлик, камбағаллик, моддалар истеъмоли, илгари судланганлик), уларнинг кўпайиши тенденциялари ва жамоат хавфсизлигига таъсири кўрсатиб берилади. Муаллиф судхўрлик билан шуғулланувчиларнинг махсус профилактикасида илгари судланганлар (25-модда) ва моддалар истеъмол қилувчилар (26-модда) билан ишлаш механизмларини, ижтимоий реабилитация, ишга жойлаштириш, рақамли мониторинг ва психологик ёрдамнинг ролини батафсил ёритади.

Ushbu maqolada profilaktika inspektorining hududlarda kriminogen vaziyatni yaxshilashda huquqbuzarliklarni barvaqt oldini olish mexanizmlarini takomillashtirish masalalari ilmiy jihatdan o‘rganilgan. Tadqiqotda jinoyatchilikning paydo bo‘lish sabablari, xavf guruhiga mansub shaxslarni aniqlash va ular bilan individual profilaktik ishlar olib borish orqali kriminogen vaziyatni barqarorlashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar tahlil qilingan. Shuningdek, profilaktika inspektorlarining axborot-tahlil faoliyati, mahalla, ta’lim, sog‘liqni saqlash va jamoat tashkilotlari bilan o‘zaro hamkorlik mexanizmlari, raqamlashtirish va profilaktik tadbirlarni manzilli rejalashtirishni takomillashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan. Ish natijalari hududlarda huquqbuzarliklarni kamaytirish, jinoyatchilikning oldini olish tizimini zamonaviy talablar asosida qayta ko‘rib chiqish va profilaktika inspektori faoliyatining samaradorligini oshirishga qaratilgan..

Ушбу мақолада илғор хорижий давлатлар тажрибасида профилактика инспекторининг вояга етмаган шахсларнинг гиёҳвандлик воситалари ёки психотроп моддалар истеъмол қилиши олдини олиш фаолияти қиёсий таҳлил қилинган. Тадқиқотда АҚШ, Буюк Британия, Жанубий Корея, Германия, Япония каби мамлакатларда ўсмирлар ўртасида гиёҳвандликка қарши кураш механизмлари, профилактиканинг ҳуқуқий ва институционал асослари, полиция ва таълим муассасалари ўртасидаги ҳамкорлик, ёшларни ижтимоий-руҳий қўллаб-қувватлашнинг инновацион йўналишлари ўрганилган. Шунингдек, профилактика инспекторлари фаолиятидаги ахборот-таҳлил жараёнлари, киберхавфсизликка оид чора-тадбирлар, ота-она ва жамоатчилик иштирокининг ўрни қатъий таҳлил қилинган. Мақолада хорижий тажриба асосида Ўзбекистон шароитига мос амалиётларни жорий этиш юзасидан таклиф ва тавсиялар берилган.

Ушбу мақолада профилактика инспекторининг маъмурий назоратдаги шахслар билан ишлаш жараёнида тезкор-қидирув хизмати билан ўзаро ҳамкорлигини таъминлаш механизмлари илмий-амалий жиҳатдан ёритилган. Маъмурий назорат остида турувчи шахсларнинг ҳуқуқий мақоми, улар ўртасида қайта ҳуқуқбузарлик содир этиш хавфи, улар билан индивидуал профилактик ишларни ташкил этишда тезкор-қидирув хизмати билан ахборот алмашинуви, тезкор маълумотларни аниқлаш ва хавф даражасини баҳолашнинг ўрни таҳлил қилинган. Тадқиқотда идоралараро интеграциялашган ахборот тизимларини шакллантириш, тезкор-қидирув бўлинмалари билан самарали ҳамкорлик қилиш, назорат механизмларининг ҳуқуқий ва ташкилий асосларини такомиллаштириш юзасидан амалий таклифлар ишлаб чиқилган. Тақдим этилган хулосалар маъмурий назоратдаги шахслар билан ишлаш тизимини оптималлаштириш, қайта ҳуқуқбузарлик ҳолатларини камайтириш ва жамоат хавфсизлигини таъминлашга хизмат қилади.

The interaction between pregnancy and gestational pyelonephritis remains an important clinical and public-health concern due to the high frequency of obstetric complications, adverse perinatal outcomes, and severe neonatal morbidity. Chronic pyelonephritis during pregnancy is frequently associated with iron-deficiency anemia (35–70%), pregnancy loss at various gestational stages (15–20%), chronic placental insufficiency (30–35%), and gestosis (35–70%). Additionally, 30–40% of affected pregnancies develop chronic fetal hypoxia, while intrauterine infection occurs in 20–30% of cases, and fetal growth restriction in 12–15%. Chronic renal inflammation markedly reduces maternal adaptive capacity and increases the likelihood of early neonatal mortality.

Ushbu maqolada qandli diabet va ochlik sharoitida organizmda kuzatiladigan ketonuriya va ketonemiya holatlari, ularning rivojlanish mexanizmlari hamda klinik ahamiyati yoritilgan. Energiya tanqisligi natijasida yog‘ kislotalarining parchalanishi kuchayib, qonda keton tanachalarining ortib ketishi va ularning siydik orqali ajralishi jarayonlari bosqichma-bosqich tahlil qilingan. Shuningdek, diabetik ketoatsidozning xavf omillari, erta belgilari va diagnostik ko‘rsatkichlari qisqacha bayon etilgan.

Мақолада оиладаги зўравонликка қарши қонунчиликнинг жаҳон миқёсидаги ривожланиш тенденциялари таҳлил қилиниб, жиноят қонунчилигида ушбу ҳодисага нисбатан махсус жиноят таркибларининг киритилиши, фуқаролик ва жиноят ишларининг интеграция қилинган модели, шунингдек давлат социал сиёсати ва молиялаштириш тизимининг аҳамияти ёритилган. Финляндия, Бельгия, Буюк Британия, Словения ва Германия мисолида Европа тажрибаси ўрганилади, айрим мамлакатларда қонунлар интеграцияси моделига ўтиш жараёнлари ёритилади.

Туберкулез (ТБ), вызываемый внутриклеточным патогеном  Mycobacterium tuberculosis  (Mtb), остается одной из ведущих причин смертности от инфекционных заболеваний в мире. Исход встречи макроорганизма с Mtb определяется сложным и многогранным иммунным ответом, который эволюционирует от начального контроля инфекции до формирования специфической гранулемы и, в ряде случаев, до деструктивного прогрессирующего заболевания. Данный обзор систематизирует современные представления о ключевых иммунологических изменениях в организме человека во время туберкулеза легких, охватывая как врожденные, так и адаптивные механизмы иммунитета. Мы рассматриваем роль различных иммунокомпетентных клеток (макрофагов, дендритных клеток, нейтрофилов, T- и B-лимфоцитов), цитокиновых сетей и процессов иммунопатологии, которые лежат в основе защиты от Mtb, но также способствуют повреждению легочной ткани. Особое внимание уделяется механизмам, позволяющим Mtb уклоняться от иммунного ответа, и факторам, определяющим переход от латентной инфекции к активной форме болезни.

Распространение туберкулёза с множественной лекарственной устойчивостью (МЛУ-ТБ) и туберкулёза с широкой лекарственной устойчивостью (ШЛУ-ТБ) представляет собой глобальную угрозу здравоохранению. Препараты второго ряда (ПВР) являются основой терапии таких форм заболевания, однако их эффективность ограничена токсичностью и сложностью режимов приёма. Успех терапии напрямую зависит от понимания молекулярных механизмов действия этих препаратов, которые направлены на уникальные биохимические процессы клетки  Mycobacterium tuberculosis  (Mtb). Данный обзор детально анализирует ключевые механизмы действия основных групп ПВР: фторхинолонов, инъекционных препаратов (аминогликозидов и капреомицина), а также пероральных бактериостатических средств. Особое внимание уделено молекулярным мишеням, механизмам развития устойчивости и стратегиям преодоления резистентности на основе понимания этих процессов.

Ushbu maqolada mis asosidagi katalizatorlar ishtirokida atsetaldegiddan etilatsetат sintezi jarayonining sanoat ahamiyati, reaksiyaning kimyoviy mexanizmi, katalizatorlarning fizik-kimyoviy tavsifi, ularning aktiv markazlari va selektivlik xususiyatlari atroflicha yoritildi. Shuningdek, jarayonning texnologik parametrlari, energiya sarfi, yon mahsulotlarning hosil bo‘lish mexanizmi, katalizatorning deaktivatsiya jarayonlari va regeneratsiya usullari keng tahlil qilindi. Etilatsetat ishlab chiqarish sanoati uchun ushbu usulning afzalliklari va takomillashtirish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi.

This article examines the key factors influencing the development of flexibility in 6- to 7-year-old children involved in rhythmic gymnastics. Flexibility is defined as the body's ability to perform movements with a large amplitude due to the elasticity of muscles, ligaments, joint mobility, and motor coordination. Particular emphasis is placed on early childhood, when the child's body is most receptive to the development of physical qualities, and tissues are highly elastic, which creates optimal conditions for the safe and effective development of flexibility

Protecting the health of young students is a challenging and pressing issue at all stages of societal development. Their unique social status, working conditions, daily life, and lifestyle distinguish them from all other categories of the population, making them extremely vulnerable socially and susceptible to negative social factors. The significance of this issue stems from its national importance, as only a physically and mentally healthy generation can ensure the progressive and sustainable development of society, its security, and its international standing. The health of university graduates serves as an indicator of the quality of their education and level of creative activity, as a knowledge-intensive economic product that enhances individual competitiveness

O‘zbekistonning turli hududlarida yetishtirilgan mahalliy zig‘ir urug‘idan olinadigan moyning kimyoviy tarkibi, organoleptik xususiyatlari, oksidlanish darajasi, yog‘ kislotalari profili va texnologik sifat ko‘rsatgichlari chuqur ilmiy asosda tahlil qilinadi. Zig‘ir moyining sifatiga ta’sir etuvchi agro iqlim omillari, yig‘im-terim texnologiyasi va saqlash sharoitlari o‘rganiladi. Mahalliy xomashyo asosida olingan moy xalqaro ko‘rsatkichlar bilan solishtirilib, zig‘ir moyining oziq-ovqat, farmatsevtika va texnik sanoat tarmoqlaridagi amaliy ahamiyati yoritiladi.

Мақолада ички ишлар органлари томонидан амалга ошириладиган ҳуқуқбузарликлар профилактикаси фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар таҳлили хусусида фикр юритилиб, мавжуд норматив-ҳуқуқий базани янада самарали такомиллаштиришга оид таклиф ҳамда тавсиялар билдирилган.

Мақолада аҳоли пунктларининг ерларида қурилган кўп квартирали уй-жой фондига оид фуқаролик-ҳуқуқий муносабатларнинг назарий ва амалий жиҳатлари илмий таҳлил қилинган. Уй-жой муносабатларининг ҳуқуқий табиати, кўп квартирали уйларнинг умумий мулк, улушли мулк ва якка тартибдаги эгалик институтлари билан ўзаро боғлиқлиги ҳамда мазкур мулк объектига эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш механизмлари чуқур ўрганилади. Тадқиқотда шунингдек, ер участкасининг ҳуқуқий мақоми, кўп квартирали уйлар остидаги ерга нисбатан мулк ва фойдаланиш ҳуқуқларининг ўзига хослиги, уй эгалари ўртасида юзага келадиган мулкий ва номулкий низоларни тартибга солиш механизмлари амалдаги қонунчилик асосида таҳлил қилинади.

Ushbu maqolada Janubiy Koreya Respublikasida politsiya organlarining blogerlar bilan o‘zaro muloqoti, axborot tarqatish jarayonlarida yuzaga kelayotgan muammolar va ularning institutsional yechimlari tahlil qilingan. Sotsial media faoliyatining kuchayishi politsiya tizimi uchun ham yangi vazifalarni yukladi: jamoatchilik bilan ochiq muloqot, tezkor va to‘g‘ri axborot taqdim etish, blogerlar orqali axborot manipulyatsiyalarining oldini olish, shuningdek blogerlarning huquq va mas’uliyatini belgilash. Janubiy Koreya amaliyotida politsiya-bloger hamkorligi uchun maxsus media-rivojlantirish bo‘linmalarining tashkil etilgani, kontent auditi va krizis-kommunikatsiya mexanizmlarining ishlab chiqilgani ayrim muammolarni hal etishga xizmat qilmoqda. Maqolada mazkur tizimning normativ-huquqiy asoslari, amaliy samarasi va O‘zbekiston uchun tavsiyalar ham yoritilgan.