Центральноазиатский журнал академических исследований - это рецензируемый международный журнал с открытым доступом, в котором публикуются оригинальные исследования и обзорные статьи, относящиеся к различным областям. Основная цель состоит в том, чтобы предложить интеллектуальную платформу международным ученым, и она направлена на продвижение междисциплинарных исследований в прикладных науках. Все рукописи должны быть подготовлены на узбекском, казахском, таджикском, английском или русском языках и пройти тщательный процесс рецензирования.

Опубликован: 2025-07-05

DIFFERENTIATED INSTRUCTION IN MIXED-ABILITY ENGLISH LANGUAGE CLASSROOMS

Teaching English in mixed-ability classrooms presents significant challenges for educators, including addressing varying proficiency levels, learning styles, and motivational factors. Differentiated Instruction (DI) offers a responsive approach to these challenges by tailoring content, process, product, and learning environment to meet diverse learner needs. This paper explores the application of DI in English language classrooms, examines its impact on student engagement and achievement, and discusses practical strategies for effective implementation. The findings indicate that DI enhances learner motivation, promotes inclusivity, and improves overall language acquisition outcomes in heterogeneous learning environments.

Nilufar Tuliboyeva

5-7

2025-07-08

INTERNET-KOMMUNIKACIYANÍŃ PR MENEN BAYLANISI HÁM ONIŃ TÚRLERI

Bul maqalada internet-kommunikaciya hám tiykarǵı qásiyetleri haqqında sóz baradı. Sonday-aq, internet kommunikaciyanıń PR menen baylanısı hám onıń túrleri úyrenilgen. Internet-kommunikaciya qurallarınıń PR tarawında qollanıwdıń abzallıǵı hám imkaniyatları analizlengen.

Esengeldieva Asem Yuriy qızı

8-11

2025-07-08

EXPRESSION OF TOLERANCE THROUGH SENTENCE CONSTRUCTION

This article investigates the syntactic mechanisms underlying the expression of tolerance in literary texts, with a specific focus on how sentence construction reflects and reinforces ethical and aesthetic values. Drawing from selected Uzbek and English literary works, the study explores sentence-level grammatical strategies such as modality, passive voice, subordination, and syntactic complexity. By analyzing representative passages, the research uncovers how authors structure sentences to signal empathy, non-judgment, and moral openness. The findings reveal both universal and culture-specific features in the linguistic representation of tolerance, providing a framework for understanding the subtle interaction between syntax and ideology in literary discourse.

Ugiloy Isroilova

12-15

2025-07-08

AQLI ZAIF O‘QUVCHILAR NUTQINING FONETIK TOMONDAN BUZILISHI VA ULARNI BARTARAF ETISH YUZASIDAN LOGOPEDIK ISHLAR

Mazkur maqolada aqli zaif bolalarning nutqining fonetik tomoni buzilishi, bu buzilishlarning turlari, sabab va ko‘rinishlari, shuningdek, ularni bartaraf etishga qaratilgan logopedik ishlarning mazmuni va bosqichlari yoritilgan. Nutqiy muammolarning kelib chiqish omillari sifatida psixik rivojlanishdagi kechikish, artikulyatsiya apparatining tuzilishidagi nuqsonlar va eshitish differensiyasining rivojlanmasligi ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada yordamchi maktablarda olib boriladigan logopedik ishlarning o‘ziga xosliklari, shu jumladan, yakka tartibdagi mashg‘ulotlar, artikulyatsion va eshitish ko‘nikmalarini shakllantirish usullari haqida ham batafsil ma’lumot berilgan.

Saydaliyeva Xojiya Abdujali qizi

16-21

2025-07-09

AUTIZMGA EGA BO‘LGAN BOLALARNING NUQSONLARINI BARTARAF ETISH BO‘YICHA PEDAGOGIK TAVSIYALAR

Mazkur maqolada autizm spektridagi buzilishlarga ega bo‘lgan bolalarni to‘g‘ri tashxislash va ular bilan samarali pedagogik ish olib borishning zamonaviy yondashuvlari bayon etilgan. O.N. Nikolskayaning autizmli bolalarni to‘rt guruhga ajratish asosida tuzilgan tavsiyalar koreksion-ta’lim dasturlarini individuallashtirishda asosiy vosita sifatida ko‘riladi. Shuningdek, logoped va mutaxassislar uchun autizm bilan ishlashda zarur bo‘lgan nazariy va amaliy tayyorgarlik yo‘nalishlari hamda pedagogik strategiyalarning ahamiyati yoritilgan. Jamoatchilikni autizm masalasida xabardor qilish zaruriyati va O‘zbekiston sharoitida ushbu muammoning dolzarbligi ham tahlil qilingan.

Usmanova Nilufar Ilhom qizi

22-24

2025-07-09

GRAFIK DIZAYNNING ALGORITMIK EVOLYUTSIYASI: SUN’IY INTELLEKT VA INSON HAMKORLIGINING YANGI PARADIGMALARINI SHAKLLANTIRISH

Mazkur maqolada grafik dizayn sohasida sun’iy intellekt (SI), xususan generativ modellar (Generative AI) orqali jarayonlarni optimallashtirish masalasi ilmiy asosda tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor inson dizaynerlar va generativ modellar o‘rtasidagi hamkorlikning samaradorligini oshirishga qaratilgan. Ilmiy hamda amaliy tadqiqotlar natijalari asosida bu hamkorlikning dizayn sifati, resurslar tejamkorligi va innovatsion yechimlar yaratishdagi o‘rni yoritiladi. Shu bilan birga, dizaynerlik faoliyatida SI'ni joriy etishning axloqiy, nazoratga oid va mualliflik bilan bog‘liq jihatlari ham tahlil etiladi.

Latipxonova Madina Alimxanovna

25-26

2025-07-09

“O‘ZBEKISTON SANOAT KLASTERLARIDA MOLIYAVIY MEXANIZMLAR VA INNOVATSIYALAR: RAQOBATBARDOSHLIKNI OSHIRISH YO‘LLARI”

Ushbu maqolada O‘zbekiston sanoat klasterlarida moliyaviy mexanizmlar va innovatsiyalarni rivojlantirish orqali raqobatbardoshlikni oshirish yo‘llari tahlil qilinadi. Maqola sanoat ishlab chiqarishining hududiy taqsimoti, klasterlar faoliyatining iqtisodiy samaradorligi, investitsiyalar va innovatsion texnologiyalarni joriy etishning ahamiyatini yoritadi. Shuningdek, mavjud muammolar va ularni hal etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan. Tadqiqot natijalari sanoat sohasi mutaxassislari, iqtisodchilar, siyosatshunoslar va davlat boshqaruvi organlari uchun foydali bo‘lib, mamlakat iqtisodiy barqarorligi va global raqobatbardoshligini oshirishga qaratilgan strategiyalarni shakllantirishda qo‘llanilishi mumkin

Tojialiyev Sherdorbek Elmurod o‘g‘li

27-29

2025-07-09

QIBLA OROLBO‘YI VA AMUDARYO O‘NG SOHILIDA SHAHAR TUZILISHINING EKOLOGIK, DINIY VA IQTISODIY ASOSLARI

Maqola Qibla Orolbo‘yi va Amudaryo o‘ng sohili hududida antik davr shahar qurilishining murakkab ekologik, diniy va iqtisodiy asoslarini yoritadi. Mazkur hududdagi arxitekturaviy dizayn, urbanistik funksiyalar, zardushtiylik va boshqa diniy g‘oyalar asosida shakllangan makonlar tahlil qilinadi. Sug‘orish, mahsulot yetishtirish, diniy marosimlar o‘tkazish, aholi joylashuvi va mahalliy resurslardan foydalanish orqali shakllangan shahar hayoti zamonaviy arxeologik, antropologik va geofazoviy tadqiqotlar asosida o‘rganiladi.

Bekmuratov Nursultan Erbay o’g’li

30-31

2025-07-10

ETNONIMLERDIŃ IZERTLENIW MÁSELESI

maqalada til biliminiń onomastika, onıń etnonim tarawınıń áhmiyeti, izertlew obyekti hám basqa da tariyx, ádebiyat, etnografiya, sociologiya sıyaqlı ilimler menen baylanıslı izertleniwi hám ózine tán ózgeshelikleri haqqında sóz etilgen.

Nesibeli Baltaniyazova Teńelbaevna

32-35

2025-07-16

SURUNKALI LAB YORILISHINING KECHISH XUSUSIYATLARI

Ma’lumki, lablar qizil hoshiyasining surunkali shikastlanishlari polietiologikligi bilan tavsiflanadi, Klinik manzaraning "moylanganligi," doimiy kechishi, qisqa muddatli remissiyalar va noxush prognoz bilan bog‘liqligi sababli, bu mavzu hozirgi kunda dolzarb hisoblanadi. Insonning nigohi chiroyli tabassumni shakllantirishda muhim rol o‘ynaydigan lablarga qaratilganligi sababli, ko‘plab bemorlar lab kasalliklariga alohida e’tibor berishadi. Biroq, ushbu patologiya bilan kasallangan bemorlar soni doimiy o‘sish tendensiyasiga ega, shuning uchun uni davolash uchun yangi dori-darmonlar va usullarni izlash muhim va o‘zini oqlaydi. Maqolada pastki labning surunkali yorilishini mahalliy davolashning klinik holati keltirilgan bo‘lib, davolash sxemasiga mahalliy anestetik bilan blokada qilish va kollagen saqlovchi preparatni qo‘llash kiritilgan, bu esa yaxshi klinik natijani ko‘rsatgan.

Kamilov Xaydar Pazilovich, Raximova Muhabbat Azzamat qizi

36-39

2025-07-21

OLIY TA’LIM MUASSASALARI PEDAGOG KADRLARINI KASBIY PROFESSIONALLIGINI OSHIRISHDA QAYTA TAYYORLASH VA MALAKA OSHIRISH TIZIMINING ISTOBOLLARI

Ta’lim tizimidagi islohotlar va dunyo rivojlanishi bilan hamnafaslikda, qadamma-qadam yurish uchun, avvalombor pedagog-kadrlarni malakasini oshirish va ularning mahoratlarini doimiy ravishda rivojlantirib borish talabini kuchaytirish lozim. Ushbu talablarni inobatga olgan holda ta’lim muassasasiga qo‘yilgan rejalarni amalga oshirishda vazifalar, islohotlar izchilligini ta’minlash zarur.

G.A.Ixtiyarova

45-63

2025-07-22

LEGAL REGULATION OF ELECTRONIC TENDERS IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN: THEORETICAL FOUNDATIONS AND INTERNATIONAL BEST PRACTICES

Electronic tenders (e-tenders) have become a cornerstone of public procurement reform in Uzbekistan, serving as tools to enhance transparency, efficiency, and economic policy goals. This article examines the legal regulation of e-tenders in the Republic of Uzbekistan, combining a theoretical analysis of the concept and principles of electronic tendering with a comparative assessment of international best practices from jurisdictions such as South Korea, the European Union, and the United States. It traces the evolution of Uzbekistan’s procurement legislation – notably the 2018 and 2021 public procurement laws – and how these reforms have progressively aligned national practice with global standards. The findings highlight significant progress in digitising tender procedures and embedding principles like competition, openness, and sustainability into law.

Lola Mutalipova

64-69

2025-07-22

HARBIY XIZMATCHILARNING PSIXOLOGIK TAYYORGARLIGI: NAZARIY ASOSLAR VA AMALIY YONDASHUVLAR

Ushbu maqolada harbiy xizmatchilarning psixologik tayyorgarligini shakllantirish jarayoni, uning nazariy asoslari hamda zamonaviy amaliy yondashuvlari tahlil qilingan. Harbiy xizmatning murakkab sharoitlari, stress omillari va favqulodda holatlarga tayyor bo‘lish zarurati harbiy xizmatchilardan yuqori darajadagi ruhiy barqarorlikni talab qiladi. Maqolada psixologik tayyorgarlikning asosiy yo‘nalishlari, uning strukturaviy komponentlari – motivatsiya, emotsional barqarorlik, irodaviy sifatlar va kognitiv tayyorgarlik ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, psixologik tayyorgarlikni rivojlantirishda psixologik treninglar, simulyatsion mashg‘ulotlar va individual yondashuvlarning ahamiyati yoritilgan.

Nizamatdinov Jetkerbay Kalknazarovich

70-74

2025-07-23

FERMER XO‘JALIKLARI FAOLIYATINING IQTISODIY SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA INNOVATSION AGROTEXNOLOGIYALARNING ROLI (QASHQADARYO VILOYATI MISOLIDA)

Ushbu maqola Qashqadaryo viloyatidagi fermer xo‘jaliklarining iqtisodiy samaradorligini oshirishda innovatsion agrotexnologiyalarning tutgan o‘rni va natijadorligini chuqur tahlil qiladi. Asosiy e’tibor resurslardan oqilona foydalanish, hosildorlikni oshirish va barqaror ishlab chiqarishni ta’minlash omillariga qaratilgan. Tadqiqot natijalariga asoslangan holda amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan bo‘lib, ular viloyatda qishloq xo‘jaligini modernizatsiyalashga xizmat qiladi

Bazarov Sanjar Safarovich

102-105

2025-07-28

CLIMATE CHANGE AND THE RISE OF INFORMALITY IN RURAL LABOUR MARKETS: A CROSS-COUNTRY STUDY OF NEPAL, BANGLADESH, AND INDONESIA

This paper investigates the link between climate-induced disruptions and the expansion of informal labour in rural areas across Nepal, Bangladesh, and Indonesia. Using case-study methodology and comparative policy analysis, the research highlights how climate vulnerability exacerbates labour market insecurities and pushes rural workers—especially in agriculture and low-skill sectors—into informal and unstable employment. The findings aim to support the design of integrated labour-climate strategies that promote resilience, formalisation, and sustainable development in Asia-Pacific economies.

Roza Azkhodjaeva

75-88

2025-07-28

STRENGTHENING RESEARCH CULTURE AND HUMAN RIGHTS EDUCATION IN CENTRAL ASIA: ALIGNING OPEN SCIENCE WITH INTERNATIONAL NORMS

This paper explores the intersection between research development initiatives in Central Asia—particularly the ORCA (Open(ing) Research in Central Asia) program—and the international standards for promoting human rights education. While ORCA focuses on fostering research ethics, data transparency, and open access in economics and social sciences, this study argues that embedding international human rights education standards into these efforts can serve as a catalyst for broader democratic engagement and civic empowerment. The article analyzes how the creation of a research-literate academic community based on principles of open science can promote freedom of expression, academic freedom, and access to knowledge, which are core pillars of human rights education under UNESCO and UN frameworks.

Shakhlo Safarava

89-101

2025-07-28

ANALYSIS OF THE DYNAMICS OF SOCIAL PROGRESS: EMPLOYMENT PROSPECTS IN UZBEKISTAN

Social progress and employment are critical factors in the development and well-being of any society. For Uzbekistan, a country undergoing rapid economic and social transformation, understanding these dynamics is crucial for shaping effective policies and strategies for the future. This analysis aims to provide a comprehensive overview of social progress and employment trends in Uzbekistan, examining recent developments, challenges, and prospects for the future.

Dildora Umarkhanova

40-44

2025-07-23

KINEMATIKA

Ushbu kirish qism antik davrdan boshlangan harakatni o‘rganish urinishlaridan tortib Nyuton mexanikasi va matematik ifodalarning roliga qadar bo‘lgan rivojlanish tarixini yoritadi. Matematika fizik kattaliklarni universal tarzda aniqlash va ulardagi munosabatlarni qat’iy matematik tilda ifodalash vositasi sifatida tavsiflanadi. “Harakat” tushunchasi fazoda va vaqtda jismning o‘rnining nisbiy o‘zgarishi sifatida aniqlanib, fazo va vaqt o‘lchov etalonlari — metrologik standartlar orqali aniqlanadi. Kinematikaga kirishda moddiy nuqta, tekis va tekis tezlanuvchan harakat, aylana bo‘ylab harakat va ballistik (burchak ostida otilgan jismlarning) misollari ko‘rib chiqiladi.

Kamalova Dilnavoz Ixtiyorovna, SHomurodova SHahzoda Akbar qizi

106-113

2025-07-30

TRITIKALE GENOTIPLARINING NAZORAT KO‘CHATZORIDA FENOLOGIK KUZATUVLARI

Maqolada tritikale genotiplarining fenologik kuzatuvlar olib borish jaroyonidan vegetatsiya davrining boshoqlashgacha bo‘lgan kuni bo‘yicha tadqiqot natijalari haqida so‘z yuritiladi. Bunda tritikalening 15 ta nav va tizmalari tadqiqotimiz o‘bekti bo‘lib xizmat qiladi.

Jalg‘asbaev Arzubay Biysenbay o‘g‘li

114-116

2025-07-30

СОВРЕМЕННЫЕ ТЕНДЕНЦИИ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ ВНЕШНЕЭКОНОМИЧЕСКИХ СВЯЗЕЙ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН СО СТРАНАМИ СНГ

В этой статье представлен список видов млекопитающих , обитающих на территории Узбекистана и сопредельных с ним стран, а также описаны их основные параметры. В качестве основных источников вдохновения приведены Узбекистан, Россия, Узбекистан, Туркменистан, Украина, Белоруссия. Было доказано, что Ташкент является важным фактором интеграции в экономику страны всего мира.

Тожалиев Шахрух Талип ўғли

117-122

2025-07-31

О‘ZBEKISTОN RESPUBLIKАSIDA KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKNING RIVOJLANISH DINAMIKASI TAHLILI

Maqolada O'zbekiston Respublikasida kichik biznes va tadbirkorlik sohasidagi iqtisodiy ko'rsatkichlar tahlil qilingan. Ushbu sohaning xususiyatlari va iqtisodiyotdagi tutgan o'rni batafsil keltirilgan. Kichik biznesning innovatsion va investitsion faolligi, shuningdek, rivojlanish istiqbollari muhokama qilingan.

Ortiqov Xamroqul Abdimajitovich

123-129

2025-07-31

IMPROVING ECONOMIC EFFICIENCY BETWEEN AGRICULTURAL PRODUCTION AND PROCESSING ENTERPRISES IN THE REPUBLIC OF KARAKALPAKSTAN

This article examines the economic efficiency between agricultural producers and processing enterprises in the Republic of Karakalpakstan. Despite the region's agricultural potential, the lack of integration between the production and processing sectors results in value chain inefficiencies, post-harvest losses, and underutilization of processing capacity. Using data-driven analysis, the study highlights the value addition potential of processing agricultural products and identifies the main barriers to efficiency, including fragmented supply chains, outdated infrastructure, and weak institutional coordination. Policy measures such as contract farming, agro-industrial clustering, and public-private partnerships are proposed to enhance productivity and profitability. The findings suggest that improved coordination can significantly boost rural incomes, reduce waste, and support sustainable economic development in arid regions like Karakalpakstan..

Murat Smetov

130-133

2025-07-31