RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA O‘ZBEKISTONDA POS MOLIYALASHTIRISH VA BNPL BOZORINING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI

Аннотация

Mazkur tezisda raqamli iqtisodiyot sharoitida O‘zbekistonda Point-of-Sale (POS) moliyalashtirish va Buy Now, Pay Later (BNPL) xizmatlari bozorining hozirgi holati, rivojlanish tendensiyalari va istiqbollari tahlil qilingan. Tadqiqotda KPMG, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, Uzum, OECD va Bank for International Settlements (BIS) ma’lumotlaridan foydalanilgan. 2023-yilda O‘zbekistonda POS moliyalashtirish va BNPL bozorining umumiy GMV (Gross Merchandise Value) ya’ni platforma orqali sotilgan barcha tovarlarning umumiy qiymati 450–500 mln AQSh dollarini tashkil etgan. Bozorning qariyb 77 foizi oflayn savdoga to‘g‘ri kelgan. Eng ommabop tovar kategoriyalari elektronika, maishiy texnika va moda mahsulotlari bo‘lgan. KPMG prognoziga ko‘ra, bozor hajmi 2027-yilga kelib 1,5–2 mlrd AQSh dollarigacha yetishi mumkin. Shu bilan birga, bozorning tez o‘sishi aholining qarz yuklamasi, moliyaviy shaffoflik va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish masalalarini dolzarb qilmoqda. Tadqiqot natijasida O‘zbekistonda BNPL va POS moliyalashtirishning keyingi rivojlanishi mas’uliyatli va shaffof raqamli kreditlash tamoyillariga asoslanishi zarurligi asoslangan.