O‘ZBEKISTON KICHIK KORXONALARINING TASHQI MUHITINI BAHOLASHNING INNOVATSION INTEGRATSIYALASHGAN MODELI
;
https://doi.org/10.5281/zenodo.20291915;
Kichik korxonalar, tashqi biznes muhiti, integratsiyalashgan baholash modeli, innovatsiyalar, iqtisodiy noaniqlik, raqamlashtirish, raqobatbardoshlik, institutsional omillar, barqarorlik, O‘zbekiston.Abstrak
Kichik korxonalar Oʻzbekiston iqtisodiyotida bandlikni ta’minlash, hududiy iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlash hamda tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishda muhim oʻrin egallaydi. Biroq zamonaviy iqtisodiy sharoitda kichik biznes subyektlarining raqobatbardoshligi va barqaror rivojlanishi tashqi muhit omillarining ta’siriga tobora koʻproq bogʻliq boʻlib bormoqda. Iqtisodiy beqarorlik, institutsional oʻzgarishlar, texnologik rivojlanish, bozor noaniqligi va globallashuv jarayonlari kichik korxonalar faoliyatiga sezilarli ta’sir koʻrsatmoqda. Mavjud ilmiy yondashuvlarning aksariyati ushbu omillarni alohida tahlil qiladi, bu esa tashqi biznes muhitini kompleks baholash imkoniyatini cheklaydi hamda strategik boshqaruv samaradorligini pasaytiradi. Mazkur tadqiqotda Oʻzbekiston kichik korxonalari uchun tashqi biznes muhitini baholashning innovatsion integratsiyalashgan modeli ishlab chiqilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi makroiqtisodiy, institutsional, bozor, texnologik va ijtimoiy omillarning kichik korxonalar faoliyati hamda barqarorligiga kompleks ta’sirini baholovchi ko‘p o‘lchovli analitik tizimni shakllantirishdan iborat. Taklif etilgan model PEST tahlili, institutsional baholash, raqobatbardoshlik indikatorlari hamda innovatsion yondashuvlarni yagona metodologik tizimga birlashtiradi. Modelning muhim jihati shundaki, unda tashqi omillar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik va Oʻzbekiston iqtisodiyotining transformatsion xususiyatlari inobatga olingan. Tadqiqot metodologiyasi sifatida sifat va miqdoriy tahlil usullari, tizimli yondashuv, statistik tahlil hamda integratsiyalashgan baholash metodlari qo‘llanildi. Tadqiqot davomida inflyatsiya darajasi, tartibga solish muhiti, raqamlashtirish, moliyaviy resurslardan foydalanish imkoniyati, bozor raqobati va innovatsion infratuzilma bilan bog‘liq ko‘rsatkichlar o‘rganildi. Ayniqsa, iqtisodiy noaniqlik sharoitida raqamli transformatsiya va institutsional islohotlarning tadbirkorlik moslashuvchanligiga ta’siri alohida tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari iqtisodiy beqarorlik, normativ-huquqiy muhitdagi o‘zgaruvchanlik va bozor tebranishlari Oʻzbekiston kichik korxonalari uchun asosiy tashqi xavf omillari ekanligini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, texnologik modernizatsiya, raqamli biznes vositalari va davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan innovatsion dasturlar korxonalar raqobatbardoshligini oshirish uchun yangi imkoniyatlarni yaratmoqda. Ishlab chiqilgan integratsiyalashgan model tashqi xavf va imkoniyatlarni ularning intensivligi hamda strategik ta’siri asosida tasniflash imkonini beradi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi Oʻzbekiston kichik biznes sektorining institutsional va iqtisodiy xususiyatlariga moslashtirilgan innovatsion baholash modelini ishlab chiqish bilan izohlanadi. Mazkur model tashqi muhitni baholash metodologiyasini nazariy jihatdan boyitadi hamda tadbirkorlar, tadqiqotchilar va davlat boshqaruvi organlari uchun amaliy tavsiyalarni taqdim etadi. Tadqiqot yakunida innovatsiyaga asoslangan integratsiyalashgan baholash mexanizmlari rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda kichik korxonalarning barqarorligi, moslashuvchanligi va uzoq muddatli rivojlanishini ta’minlashda muhim ahamiyatga ega ekanligi asoslab beriladi.Iqtiboslar
[1] Porter, M. E. The Competitive Advantage of Nations. New York: Free Press, 1990.
[2] North, D. C. Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge: Cambridge University Press, 1990.
[3] Schumpeter, J. A. The Theory of Economic Development. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1934.
[4] World Bank. Uzbekistan Country Economic Update: Digital Transformation and Economic Growth. Washington DC, 2023.
[2] North, D. C. Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge: Cambridge University Press, 1990.
[3] Schumpeter, J. A. The Theory of Economic Development. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1934.
[4] World Bank. Uzbekistan Country Economic Update: Digital Transformation and Economic Growth. Washington DC, 2023.
##submission.downloads##
Nashr qilingan
2026-05-20
Nashr
Bo'lim
Articles
Iqtibos keltirish tartibi
Djumabayeva, D. (2026). O‘ZBEKISTON KICHIK KORXONALARINING TASHQI MUHITINI BAHOLASHNING INNOVATSION INTEGRATSIYALASHGAN MODELI. Markaziy Osiyo Ta’lim Va Innovatsiyalar Jurnali, 5(5 Part 2), 7-11. https://doi.org/10.5281/zenodo.20291915
Article metrics
Views and PDF downloads
1
Views
0
Downloads
