YUQORI HARORATLI O'TA O'TKAZUVCHANLIKNI IFODALOVCHI MODELLAR VA ULARNI ANIQ MISOLLARDA IFODALASH

Abstract

Ushbu maqolada o‘ta o‘tkazuvchanlik hodisasining tarixiy kashfiyoti, nazariy modellari, turli toifalarga mansub materiallar asosidagi yuqori haroratli o‘ta o‘tkazgichlarning fizik xossalari va ularning amaliy qo‘llanilishi ko‘rib chiqiladi. Kamerling-Onnes tomonidan suyuq geliy yordamida 1911 yilda aniqlangan o‘ta o‘tkazuvchanlik hodisasi bugungi kunga kelib nafaqat fundamental fizikada, balki texnika, energetika va kvant hisoblash sohalarida ham muhim texnologik yechimlarga olib kelmoqda. Ayniqsa, 1986 yildan so‘ng kashf etilgan yuqori haroratli o‘ta o‘tkazuvchan materiallar bu sohani tubdan o‘zgartirib yubordi. Maqolada mis oksidli kupratlar, temir asosli oksipniktidlar, gidridlar, karbonli nanomateriallar va boshqa zamonaviy YHO‘O‘lar misolida o‘ta o‘tkazuvchanlikning nazariy asoslari va amaliy tadbiqlari chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, nanostrukturalar bilan bog‘liq holda kuzatilgan yangi xususiyatlar va istiqbolli tadqiqot yo‘nalishlariga ham e’tibor qaratiladi.