YUQORI HARORATLI O‘TA O‘TKAZUVCHANLIKNI IFODALOVCHI MODELLAR VA ULARNI ANIQ MISOLLARDA IFODALASH
Keywords:
o‘ta o‘tkazuvchanlik, yuqori harorat, kupratlar, Josephson effekti, nanotrubkalar, SKVID, kritik harorat, kvant hodisalar, kriogenika, energetika.Abstract
Ushbu maqolada o‘ta o‘tkazuvchanlik hodisasining tarixiy kashfiyoti, nazariy modellari, turli toifalarga mansub materiallar asosidagi yuqori haroratli o‘ta o‘tkazgichlarning fizik xossalari va ularning amaliy qo‘llanilishi ko‘rib chiqiladi. Kamerling-Onnes tomonidan suyuq geliy yordamida 1911 yilda aniqlangan o‘ta o‘tkazuvchanlik hodisasi bugungi kunga kelib nafaqat fundamental fizikada, balki texnika, energetika va kvant hisoblash sohalarida ham muhim texnologik yechimlarga olib kelmoqda. Ayniqsa, 1986 yildan so‘ng kashf etilgan yuqori haroratli o‘ta o‘tkazuvchan materiallar bu sohani tubdan o‘zgartirib yubordi. Maqolada mis oksidli kupratlar, temir asosli oksipniktidlar, gidridlar, karbonli nanomateriallar va boshqa zamonaviy YHO‘O‘lar misolida o‘ta o‘tkazuvchanlikning nazariy asoslari va amaliy tadbiqlari chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, nanostrukturalar bilan bog‘liq holda kuzatilgan yangi xususiyatlar va istiqbolli tadqiqot yo‘nalishlariga ham e’tibor qaratiladi.
References
D.R.Djuraev va boshqalar O`ta o`tkazuvchanlikning ba`zi masalalari.//Toshkent, Press-Dizayin, 2012 yil, 196 bet.
Дж.Бардин, Дж.Шриффер Новое в изучении сверхпроводимости, М.: Физматгиз,1962, 124 стр..
Дж.Шриффер Теория сверхпроводимости, М.: Наука, 1970, 128 стр.
В.М.Агранович, В.Л.Гинзбург Кристаллооптика с учётом простран-ственной дисперсии и теория экситонов, М.: Наука, 1965, 164 стр.
Д.Пайнс Элементарные возбуждения в твёрдых телах, М.: Мир,1965,
М.Коэн, Г.Гледстоун, М.Йенсен, Дж.Шриффер Сверхпроводимость полупроводников и переходных металлов.//Москва, Мир, 1972, 316 стр.
Бурнштейн Э, Лундквист С. Туннельние явления в твердих телах.// М.:Мир, 1973, 421 стр
В.Миронов Мир физики и техники. Основы сканирующей зондовой микроскопии.//Москва, Техносфера, 2009, 143 стр/
Богатство Наномира. Фоторепортаж из глубин вещества.//[Гудилин E.А. и др.]; под Пред.Ю.Д.Третьякова.- Москва: БИНОМ. Лаборатория знаний, 2010,-171 стр/
Соколов В. И., Станкевич И. В. Фуллерены - новые аллотропные формы углерода: структура, электронное строение и химические свойства//Успехи химии, т.62 (5), с.455, 1993.
Новые направления в исследованиях фуллеренов//УФН, т. 164 (9), с. 1007, 1994.
Дьячков П. Н., Кенн О. М. "Электронная структура нанотрубок с металлами внутри". Успехи физических наук, 2010, №2, с. 115–130.
Европейское энергетическое агентство. Доклад по перспективам применения высокотемпературных сверхпроводников в энергетике. – Брюссель, 2020