Том 3 № 3 (2026): Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies

Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies is an open access, peer-reviewed international journal that publishes original research and review articles related to diverse areas. The main objective is to offer an intellectual platform to the international scholars and it aims to promote interdisciplinary studies in applied sciences. All manuscripts must be prepared in Uzbek, Kazakh, Tajik,English or Russian languages and subject to a rigorous peer-review process.

Опубликован: 2026-03-09

NOWELLA ŽANRYNYŇ AÝRATYNLYKLARY WE ÖSÜŞI

 Bu makalada nowella žanrynyň gelip çykyşy, onuň edebi aýratynlyklary hem-de beýleki kyssa görnüşlerinden tapawutly taraplary seljerilýär. Şeýle-de nowellanyň taryhy ösüş basgançaklary, nusgawy wekilleri we dünýä edebiýatyndaky orny ylmy taýdan düşündirilýär. Žanryň gurluş aýratynlyklaryna hem-de çeperçilik ýörelgelerine aýratyn üns berilýär.

Awazbek Haýtbaýew

4-6

2026-03-09

FUQAROLAR PLASTIK KARTALARI KIBERXAVFSIZLIGINI TA’MINLASH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH

Mazkur maqolada fuqarolarning plastik kartalari bilan bogliq kiberxavfsizlik muammolari chuqur tahlil qilinadi hamda raqamli iqtisodiyot sharoitida moliyaviy operatsiyalar xavfsizligini taminlash masalalari yoritiladi. Songgi yillarda naqd pulsiz hisob-kitob tizimining kengayishi, onlayn tolovlar hajmining ortishi va mobil bank xizmatlarining ommalashuvi plastik kartalar orqali amalga oshiriladigan operatsiyalar sonini keskin oshirdi. Bu esa oz navbatida soxta internet sahifalari orqali malumotlarni qolga kiritish, bankomat qurilmalari yordamida karta malumotlarini yashirin nusxalash, zararli dasturlar orqali malumot ogirlash hamda ijtimoiy muhandislik kabi kiberjinoyat turlarining kopayishiga olib kelmoqda. Maqolada plastik kartalar xavfsizligiga tahdid soluvchi asosiy omillar, ularning kelib chiqish sabablari va iqtisodiy oqibatlari ilmiy asosda o‘rganiladi. Shuningdek, bank tizimida qo‘llanilayotgan mavjud himoya mexanizmlari – bir martalik parollar, uch bosqichli xavfsizlik texnologiyasi, biometrik autentifikatsiya, tranzaksiyalar monitoringi tizimlari – samaradorligi tahlil qilinadi. Maqolada kiberxavfsizlikni ta’minlash tizimini takomillashtirish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar berilgan. Jumladan, ko‘p bosqichli autentifikatsiya tizimini keng joriy etish, sun’iy intellekt asosida shubhali operatsiyalarni aniqlash mexanizmlarini rivojlantirish, real vaqt rejimida xavflarni monitoring qilish, bank va davlat organlari o‘rtasida axborot almashinuvini kuchaytirish hamda fuqarolarning kiberxavfsizlik bo‘yicha moliyaviy savodxonligini oshirish zarurligi asoslab beriladi.

SITORA XO‘JAXONOVA

7-22

2026-03-09

«РАҚАМЛИ ТРАНСФОРМАЦИЯ ДАВРИДА ҲУҚУҚБУЗАРЛИКЛАР ПРОФИЛАКТИКАСИ: ҚОНУНЧИЛИКНИ РАҚАМЛИ ТЕХНОЛОГИЯЛАР (AI ва Big Data) КОНТЕКСТИДА ТАКОМИЛЛАШТИРИШ»

Ушбу мақолада жиноятчиликнинг рақамли маконга трансформация бўлиши ҳамда оммавий маълумотлар чиқиб кетиши шароитида ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизимини такомиллаштириш масалалари таҳлил қилинади. Мақолада Ўзбекистон Республикасининг «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида»ги Қонуни янги таҳририга «киберпрофилактика» тушунчасини киритиш, шунингдек сунъий интеллект ва катта ҳажмли маълумотлар (Big Data) технологияларидан фойдаланишнинг ҳуқуқий асосларини шакллантиришга доир таклифлар илмий жиҳатдан асослаб берилган. Халқаро тажрибанинг қиёсий таҳлили асосида рақамли муҳитда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ваколатларини кенгайтириш, тизимли виктимликка қарши профилактика механизмларини жорий этиш ҳамда якка тартибдаги профилактика чораларига ижтимоий-психологик коррекция элементларини интеграция қилиш зарурати асосланади. Тадқиқот натижалари қонун ижодкорлиги ва ҳуқуқни қўллаш амалиётида фойдаланиш учун мўлжалланган.

Бабаханов Ҳамдам Қадамович

23-33

2026-03-09

ВЛИЯНИЕ ИНТЕРНЕТ-ТЕХНОЛОГИЙ НА ПЕДАГОГИЧЕСКУЮ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ

 В статье рассматривается влияние интернет-технологий на педагогическую деятельность в условиях цифровизации образования. Анализируются возможности использования онлайн-платформ, электронных образовательных ресурсов и интерактивных инструментов в процессе обучения. Особое внимание уделяется изменению роли преподавателя, который выступает не только источником знаний, но и организатором цифровой образовательной среды. Отмечается, что применение интернет-технологий способствует повышению доступности информации, развитию самостоятельности учащихся и расширению форм взаимодействия между преподавателем и обучающимися. Вместе с тем рассматриваются и возможные трудности, связанные с цифровой грамотностью, информационной перегрузкой и необходимостью методически грамотного внедрения технологий. Сделан вывод о том, что эффективное использование интернет-технологий повышает качество образовательного процесса и способствует формированию современных компетенций обучающихся.

Тошматова Юлдузхон Зокиржон кизи, Р.Х. Кадиров

34-38

2026-03-12

ALEXANDER FAYNBERG SHE’RIYATIDA BADIIY TAFAKKUR VA POETIK INDIVIDUAL USLUB.

Ushbu maqolada Alexander Faynberg she’riyatida badiiy tafakkur va poetik individual uslub masalalari tahlil qilinadi. Shoir lirikasida badiiy tasvir vositalari, obrazlar tizimi, falsafiy mushohada va lirik ohang orqali o‘ziga xos poetik dunyoqarash shakllangani ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot jarayonida Faynberg she’riyati estetik jihatdan sodda, ammo chuqur ma’noli badiiy ifodalar, metaforik tasvirlar va emotsional ohang orqali ajralib turishi tahlil qilinadi. Maqolada shoirning individual uslubi zamonaviy she’riyatdagi poetik tafakkur rivojiga qo‘shgan hissasi nuqtayi nazaridan yoritiladi.

Jasmina Abdishukurova

39-41

2026-03-12

ALEKSANDR FAYNBERG IJODIDA SHAHAR, TABIAT VA FALSAFIY QARASHLAR TAHLILI HAMDA SHOIR ADABIY MEROSINING YOSHLAR TAFAKKURIGA TA’SIRI

Aleksandr Faynberg (1939–2009) XX asrning mashhur shoirlaridan biri bo‘lib, uning ijodi o‘z davrining va zamonaviy Toshkentning ruhini she’riy ifodada mujassamlashtiradi (Mirag’zamova, 2025). Shoirning asarlari nafaqat shahar manzaralarini, balki inson ruhining murakkab qatlamlarini ham aks ettiradi. Faynberg she’riyati tabiat va shahar, insoniylik va falsafiy mushohadalarni uyg‘unlashtirgan noyob adabiy meros hisoblanadi. Aleksandr Faynberg o’zining farqli uslubi orqali tabiat va insoniy kechinmalarni she’rlarida tasvirlab bergan iste’dodli shoirdir (Saparbayeva, 2025). Ushbu maqolada Faynberg she’riyatidagi shahar motivlari, insoniy va falsafiy qatlamlar, shuningdek, uning ijodining bugungi yoshlar tafakkuridagi o‘rni ilmiy tahlil qilinadi.

Jasmina Abdishukurova

42-43

2026-03-12

TAʼLIM YOʻNALISHLARI BOʻYICHA OLIY MAʼLUMOTGA EGA BOʻLGAN YOSH MUTAXASSISLARGA BOʻLGAN TALAB VA EHTIYOJNI BASHORATLASH

Mazkur maqolada zamonaviy mehnat bozori sharoitida oliy maʼlumotga ega bo‘lgan yosh mutaxassislarga bo‘lgan talabni bashoratlashning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Global iqtisodiy integratsiya, texnologik rivojlanish hamda raqamli iqtisodiyot sharoitida mehnat bozori talablari tez o‘zgarib borayotgani taʼlim tizimidan mutaxassislar tayyorlashning yangi yondashuvlarini talab etmoqda. Tadqiqotda mehnat bozori ehtiyojlari va oliy taʼlim tizimi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik, ish beruvchilar tomonidan qo‘yilayotgan malaka talablari hamda istiqbolli taʼlim yo‘nalishlari aniqlanadi. Shuningdek, yosh mutaxassislarga bo‘lgan talabni prognoz qilishda statistik tahlil, iqtisodiy modellashtirish va mehnat bozori monitoringi usullarining ahamiyati asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari oliy taʼlim muassasalarida kadrlar tayyorlash tizimini mehnat bozori talablariga moslashtirish zarurligini ko‘rsatadi.

Umida Atasheva , Maksadxon Yakubov

44-48

2026-03-12

ПСИХОЛОГО-ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В НАЧАЛЬНОМ ОБРАЗОВАНИИ

ПСИХОЛОГО-ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В НАЧАЛЬНОМ ОБРАЗОВАНИИ

В статье рассматриваются психолого-педагогические особенности применения информационных технологий в начальном образовании. Анализируется влияние цифровых инструментов на познавательную активность, мотивацию и когнитивное развитие младших школьников. Особое внимание уделяется возрастным и психологическим особенностям учащихся начальных классов, которые необходимо учитывать при использовании электронных образовательных ресурсов и интерактивных платформ. Отмечается, что грамотная интеграция информационных технологий способствует развитию интереса к обучению, формированию самостоятельности и улучшению восприятия учебного материала. Вместе с тем подчеркивается необходимость педагогического контроля и методически обоснованного использования цифровых средств обучения. Сделан вывод о том, что эффективное применение информационных технологий возможно только при учёте психологических особенностей младших школьников и правильной организации образовательного процесса.

Акбарова Нигора Абдурахим Кизи, Кадыров Рафик Хусанович

49-52

2026-03-12

SOCIAL SITUATION OF FERGANA EDUCATIONAL SECTOR WORKERS

During this period, the recognition of the creation of a single "Soviet culture", embodying the culture of all national republics and nations, determined the further direction of the spirituality of all peoples united in the USSR. During this period, freedom and democracy, which were inherent in culture and were an important factor for its development, were completely destroyed. Culture, especially the "development" of national culture, was put into a special mold. Any work that did not meet political dimensions, communist criteria, was destroyed, and its author was "shunned" as a person unsuitable for society

Gulnorakhon Mamajonova

53-56

2026-03-12

UAZ PATRIOT HAMDA UAZ PIKAP AVTOMOBILLARINING YARATILISH TARIXI VA AHAMIYATI

Ushbu ilmiy maqolada Rossiya avtomobilsozlik sanoatining muhim namunasi xisoblangan “UAZ Patriot” va “UAZ Pikap” avtomobillarining yaratilish tarixi, konstruktiv xususiyatlari va rivojlanish bosqichlari taxlil qilingan. Maqolada ushbu modellarning ishlab chiqilish jarayoni, texnik takomillashuv bosqichlari, bozor talablariga moslashuvi xamda zamonaviy modernizatsiya ishlari ilmiy-nazariy jixatdan yoritilgan. Tadqiqot natijalari mazkur avtomobillarning yo‘lsiz xududlarda samarali foydalanis

A.I. NAZAROV

57-59

2026-03-13

EFFECTIVE METHODS FOR OVERCOMING SPEAKING ANXIETY IN FOREIGN LANGUAGE EDUCATION

This article examines the problem of speaking anxiety that frequently occurs among learners in the process of foreign language education. Speaking anxiety is considered one of the major psychological barriers that negatively affect students’ oral communication performance in a foreign language. The study analyzes the primary causes of speaking anxiety, its impact on language learning, and the most effective pedagogical strategies for reducing this problem. In addition, the article highlights the importance of communicative approaches, interactive classroom activities, supportive learning environments, and modern educational technologies in overcoming speaking anxiety. The findings of the research demonstrate that the application of appropriate teaching methods and the creation of a positive learning environment can significantly increase learners’ confidence and improve their speaking performance.

Sabina Akmalova

70-72

2026-03-13

ЭВРИСТИЧЕСКИЕ ТЕХНОЛОГИИ В РАЗВИТИИ ПОЗНАВАТЕЛЬНОЙ АКТИВНОСТИ УЧАЩИХСЯ ПРИ ИЗУЧЕНИИ ГЕОМЕТРИИ В НАЧАЛЬНОЙ ШКОЛЕ

В статье рассматриваются теоретико-методологические основы применения эвристических технологий в процессе изучения геометрического компонента в начальном образовании. Цель исследования заключается в выявлении педагогических возможностей эвристических методов для активизации познавательной деятельности младших школьников. В работе анализируются современные научные подходы к организации эвристического обучения, раскрываются психолого-педагогические условия формирования когнитивной активности учащихся. Особое внимание уделяется интеграции эвристического и этноматематического подходов в контексте реализации Национальной учебной программы Республики Узбекистан. Предложены методические решения, направленные на развитие пространственного мышления, креативности и функцион

Хамедова Нилюфар Азимовна, Абдукаримова Нозима Шерматжон кизи

73-78

2026-03-13

BO'LAJAK MUTAXASSISLARNI MUSTAQIL TA'LIM ORQALI DIDAKTIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI

Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida bo‘lajak mutaxassislarning didaktik kompetensiyasini rivojlantirishda mustaqil ta’limning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Zamonaviy ta’lim jarayonida kompetensiyaga asoslangan yondashuv keng qo‘llanilayotganligi sababli, talabalarni mustaqil o‘rganishga yo‘naltirish muhim pedagogik vazifalardan biri hisoblanadi. Tadqiqotda didaktik kompetensiya tushunchasining mazmuni, uning tarkibiy qismlari hamda mustaqil ta’lim jarayonida shakllanish mexanizmlari ilmiy adabiyotlar asosida o‘rganilgan. Shuningdek, oliy ta’lim muassasalarida mustaqil ta’limni samarali tashkil etish orqali bo‘lajak mutaxassislarning pedagogik va didaktik ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasi tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, mustaqil ta’lim faoliyati talabalarni mustaqil fikrlashga, muammolarni tahlil qilishga hamda pedago

Madina Temirova

79-83

2026-03-13

АВТОТРАНСПОРТ ВОСИТАЛАРИДАН ЎҒИРЛИК СОДИР ЭТИЛГАН ҲОЛЛАРДА ҲОДИСА ЖОЙИНИ КЎЗДАН КЕЧИРИШ ТАКТИКАСИ

 

Мазкур мақолада автотранспорт воситаларидан ўғирлик содир этилган ҳолларда ҳодиса жойини кўздан кечириш тактикаси таҳлил қилинган. Муаллиф томонидан мазкур турдаги жиноятларни тергов қилишда ҳодиса жойини кўздан кечиришнинг аҳамияти, уни ташкил этиш ва ўтказишнинг тактик жиҳатлари ёритилган. Шунингдек, тергов-тезкор гуруҳининг ўзаро ҳамкорлиги, криминалистик изларни аниқлаш ва ашёвий далилларни қайд этиш масалалари кўриб чиқилган. Ҳодиса жойини самарали кўздан кечириш жиноят ҳолатларини аниқлаш ва уни фош этишда муҳим аҳамият касб этиши асослаб берилган.

Азамат Таджиев

84-93

2026-03-17

MAHALLIY BRENDLAR VA ISTE’MOLCHILARNING EKOLOGIK ONGIGA TA’SIRI

Ushbu maqolada mahalliy brendlarning iste’molchilarning ekologik ongiga ta’siri tahlil qilingan. Ijtimoiy so‘rovlar va bozor tadqiqotlari orqali, mahalliy brendlarning barqarorlik va ekologik masalalarga bo‘lgan e’tiborining iste’molchilarning xarid qilish qarorlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi o‘rganildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, mahalliy brendlarning ekologik mas’uliyatni oshirishga qaratilgan faoliyatlari iste’molchilarda ekologik ongni rivojlantirishga yordam beradi va ular orasida brendga bo‘lgan ishonch va sodiqlikni mustahkamlaydi. Mazkur tadqiqot mahalliy ishlab chiqaruvchilar va siyosatchilar uchun ekologik ongni oshirish hamda raqobatbardosh mahsulotlar yaratishda muhim ahamiyatga ega.  

Javlonbek Javlonbek

94-99

2026-03-17

НАЛОГОВЫЙ РЕЖИМ ДЛЯ ИНДИВИДУАЛЬНЫХ ПРЕДПРИНИМАТЕЛЕЙ В УЗБЕКИСТАНЕ: НОВЫЕ ИЗМЕНЕНИЯ 2026 ГОДА

В статье рассматриваются изменения налогового режима для индивидуальных предпринимателей, вступившие в силу в 2026 году в Узбекистан. Основное внимание уделяется введению льготной ставки налога с оборота в размере 1% для предпринимателей с годовым доходом до 1 млрд сумов. В работе анализируются особенности нового налогового режима, его влияние на развитие малого бизнеса, а также проводится сравнительный SWOT-анализ старой и новой систем налогообложения.

Шерматов Бехруз Зохид угли

100-104

2026-03-18

YOSHLAR TADBIRKORLIGI VA MIKROQARZLAR SAMARADORLIGI

 

Ushbu maqolada yoshlar tadbirkorligining rivojlanishida mikroqarzlarning roli va samaradorligi tahlil qilinadi. Yosh tadbirkorlarning moliyaviy imkoniyatlarini kengaytirish, ularning biznes loyihalarini qo'llab-quvvatlash orqali iqtisodiyotning barqaror o'sishiga ta'sir ko'rsatish masalalari ko'rib chiqilgan. Mikromoliyalashtirish institutlarining yoshlar tadbirkorligi sohasidagi faoliyati, kredit resurslarining taqsimlanishi va ularning biznes samaradorligiga ta'siri o'rganilgan. Tadqiqot natijalari yoshlar tadbirkorligini rag'batlantirishda mikroqarzlarning ahamiyatini tasdiqlab, ushbu sohaga oid siyosat va amaliy chora-tadbirlarni takomillashtirish bo'yicha tavsiyalar beradi.

Nursaidbek Qodirov

105-110

2026-03-18

O‘ZBEKISTON VA GERMANIYA O‘RTASIDAGI HAMKORLIK TARIXI TO‘G‘RISIDA AYRIM MULOHAZALAR

 Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi va Germaniya Federativ Respublikasi o‘rtasidagi hamkorlik tarixining asosiy bosqichlari tahlil qilingan. Xususan, 1991-yildan 2025-yilgacha bo‘lgan davrda ikki davlat o‘rtasida diplomatik munosabatlarning o‘rnatilishi, siyosiy, iqtisodiy, ilmiy va madaniy sohalardagi hamkorlik rivoji yoritilgan. Shuningdek, ikki tomonlama aloqalarning shakllanish omillari, erishilgan natijalar hamda istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlari tahlil etilgan.

Nasraddin Sariyev

111-114

2026-03-18

TERGOV SUDYALARI VAKOLATLARINI KENGAYTIRISHNING ILMIY-NAZARIY ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI

Mazkur maqolada Tergov sudyalari vakolatlarini kengaytirishning ilmiy-nazariy asoslarini takomillashtirish masalalari. Shuningdek tergov sudyalariga quyidagilar bo‘yicha majburlov choralari qo‘llash bo‘yicha yani, ayblanuvchini lavozimidan chetlashtirish to‘g‘risidagi iltimosnomalarni ko‘rib chiqish, shaxsni tibbiy muassasaga joylashtirish haqidagi iltimosnomalarni ko‘rib chiqish,  ayblanuvchining tibbiy muassasada bo‘lishi muddatini uzaytirish to‘g‘risidagi iltimosnomalarni ko‘rib chiqish,  ushlab turish muddatini qirq sakkiz soatga qadar uzaytirish to‘g‘risidagi iltimosnomalarni ko‘rib chiqish,  tergov sudyasi institutining joriy qilinishi jinoyat protsessida qonun ustuvorligini ta’minlash

Qudrat Matkarimov

115-118

2026-03-18

Показать все выпуски