OʻRTA OSIYO XALQLARI OGʻZAKI VA PROFESSIONAL MUSIQASINING SHAKLLANISH TARAQQIYOTI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20390139Keywords:
musiqa, osiyo, lgan, cholg, qadimgiAbstract
Eramizning IV asridan boshlab Oʻrta Osiyoda quldorchilik astasekin feodal tuzum bilan almashdi. O‘rta Osiyoda yashagan turklar oʻz davlatining soʻnggi qismini hoqonlik deb atay boshladilar. Ana shu vaqtdan boshlab turklar bilan mahalliy Sharqiy Eron xalqlarining qoʻshilib yashash jarayoni boshlanadi. IV-VII asrlargacha boʻlgan davr madaniyat va san'at turlarining, jumladan musiqaning yuqori darajada rivojlangani bilan xarakterlanadi.References
Rajabov I. Maqomlar masalasiga doir. — Toshkent: Fan, 1963.
Isxoqov B. Markaziy Osiyo xalqlari musiqa tarixi. — Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2014.
Oʻzbek xalq musiqasi. (Koʻp jildlik) — Toshkent: Davlat badiiy adabiyot nashriyoti, 1955-1960.
Gʻofurbekov T. Musiqa merosimiz va uning zamonaviy hayoti. — Toshkent: Sharq, 2002.
Solomonova T. E. — O‘zbek musiqasi tarixi (Toshkent, "O‘qituvchi", 1981). Mintaqa qadimgi va ilk oʻrta asrlar musiqa madaniyatini tizimli yoritgan fundamental asar.
Madrimov B. — O‘zbek musiqa tarixi (Toshkent, 2019). Qadimgi Baqtriya, Soʻgʻdiyona va Xorazm musiqa madaniyatini qamrab olgan oʻquv qoʻllanma.
Odilov A. — O‘zbek xalq cholg‘ularida ijrochilik tarixi (Toshkent, "O‘qituvchi", 1995). Qadimgi torli va puflama cholgʻular tarixi tahlil qilingan.
Vyzgo T. S. — Музыкальные инструменты Средней Азии. Исторические очерки (Москва, "Музыка", 1980). Afrosiyob va Panjakent arxeologik yodgorliklaridagi cholgʻularni ilmiy tahlil qilgan eng mukammal monografiya.
Avesto — Muqaddas kitob matnlari (X. Hamidov, "Avesto fayzlari", Toshkent, 2001). Ilk bor musiqali-poetik sinkretik ijod va diniy qoʻshiqlar haqida maʼlumot beruvchi qadimgi manba.
Abu Nasr Forobiy — Kitab al-musiqa al-kabir ("Musiqa haqidagi katta kitob"). Ilk oʻrta asrlar musiqiy akustikasi, cholgʻulari (tanbur, barbat) va nagʻmalar tizimini asoslab bergan nodir asar.
Qoʻshayev I. — O‘rta Osiyo xalqlarining musiqa ijodi (Xalqaro konferensiya materiallari, 2023). Qadimgi oʻtroq va koʻchmanchi qabilalar musiqiy munosabatlari tahlili.
Joʻrayev A. Y. — O‘rta Osiyo hududida qadimgi davr musiqa madaniyati. Cholg‘ulari tarixi (Ilmiy maqola, Termiz, 2022). Terrakota va devoriy suratlarda ud, arfa, chang cholgʻularining aks etishi.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Innovative Academy RSC
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
How to Cite
