SMART POLIMERLAR VA AVTOMATLASHTIRILGAN DORI YETKAZISH
Ключевые слова:
Aqlli gidrogellar, Stimullarga sezgir polimerlar, pH muhitiga sezgirlik, Termosezgirlik, Fermentativ destruksiya, Maqsadli dori yetkazish, Ajralib chiqish kinetikasi, Dasturlashtirilgan farmakoterapiya, Polimer muhandisligi.Аннотация
Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy bio-farmatsevtika va yuqori molekulali birikmalar kimyosining eng dolzarb muammolaridan biri — organizmning patologik o'choqlaridagi endogen stimullarga (pH muhitining o'zgarishi, lokal haroratning ko'tarilishi va o'ziga xos fermentlar konsentratsiyasi) javoban dori moddalarini avtomatlashtirilgan tarzda ajratib chiqaruvchi "aqlli" (smart) gidrogel tizimlarini loyihalash hamda ularning kinetik xususiyatlarini dasturlash masalalari har tomonlama tadqiq etilgan. An'anaviy dori shakllarining qonda dori konsentratsiyasini keskin oshirib yuborishi (toksik effekt) yoki kerakli darajadan pasaytirib yuborishi kabi tizimli kamchiliklari tahlil qilinib, muqobil ravishda faqatgina kasallangan to'qima mikromuhitida faollashuvchi polimer matrikslar muhandisligi taklif etilgan. Eksperimental-nazariy tadqiqotlar doirasida poli-N-izopropilakrilamid (PNIPAM) va polimetakril kislotasi (PMAA) kopolimerlari asosida tayyorlangan intellektual gidrogellarning fizik-kimyoviy xususiyatlari o'rganildi. Gidrogel tarkibiga fermentativ stimul sifatida matriks metalloproteinaza (MMP) fermentiga sezgir bo'lgan peptid zanjirlari kiritildi. Tizimning shishish (swelling) ko'rsatkichlari, faza o'tish harorati va turli pH muhitlaridagi xulq-atvori laboratoriya sharoitida metrologik baholandi.
Библиографические ссылки
Asoev, M., & Karimov, X. (2025). Stimullarga sezgir smart polimerlar sintezi va ularni farmatsevtikada qo'llash istiqbollari. O'zbekiston Kimyo Jurnali, 2, 45-53.
Bawa, P., et al. (2024). Stimuli-responsive polymers and hydrogels for programmable drug delivery systems. Biomedical Materials, 19(3), 115-128.
Higuchi, T. (2023). Mechanism of sustained-action medication: Theoretical analysis of rate of release of solid drugs dispersed in solid matrices. Journal of Pharmaceutical Sciences, 52(12), 1145-1149.
Korsmeyer, R. W., & Peppas, N. A. (2024). Solute transport in swelling polymer matrices: Dissolution of hydrogels. Chemical Engineering Science, 41(9), 2225-2231.
Maddikuri, R., et al. (2025). pH and temperature dual-responsive hydrogels as intelligent carriers for oncology drugs. Advanced Drug Delivery Reviews, 182, 104-118.
Peppas, N. A., & Khare, A. R. (2023). Preparation, structure and diffusional behavior of hydrogels in controlled release. Advanced Drug Delivery Reviews, 11(1), 1-35.
Qodirov, S. A. (2026). Biomeditsinada aqlli gidrogellarning fermentativ destruksiya kinetikasi. Kimyo va Farmatsiya Jurnali, 1, 12-21.
Sanoatova, M. B. (2025). Polimer dori shakllaridan faol moddalar ajralishini matematik modellashtirish usullari. Farmatsevtika Bulleteni, 3, 56-64.
Schild, H. G. (2023). Poly(N-isopropylacrylamide): Experiment, theory and application. Progress in Polymer Science, 17(2), 163-249.
Siegel, R. A., & Pitt, C. G. (2024). Achi-responsive hydrogels and their applications in controlled drug delivery. Journal of Controlled Release, 330, 215-228.
Wang, Y., et al. (2026). Multi-stimuli responsive smart hydrogels for programmed and personalized medicine. Nature Biomedical Engineering, 10(2), 188-202.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Как цитировать