«Zamonaviy dunyoda tabiiy fanlar: Nazariy va amaliy izlanishlar» - это национальная онлайн-конференция с открытым доступом, на которой публикуются обзорные тезисы, относящиеся к различным областям. Главная цель состоит в том, чтобы предложить интеллектуальную платформу для национальных ученых, и она направлена на продвижение междисциплинарных исследований. Все рукописи должны быть подготовлены на узбекском, английском или русском языках.
Nashr qilingan: 2026-02-05
Maqolalar
MINTAQADA IT PARKLARNI SAMARALI RIVOJLANTIRISH YO‘LLARI
Ushbu maqolada mintaqada IT parklarni zaruriyati, faol ishtiroki va ularni samarali rivojlantirish yo‘llari yoritilgan. Shuningdek, mintaqada IT parklar faoliyatini samarali rivojlantirish yuzasidan takliflar berilgan.
2026-02-04
ZAMONAVIY SHAROITDA BIZNES FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISHNING ASOSIY YO‘NALISHLARI
Mazkur maqolada zamonaviy iqtisodiy sharoitda biznes faoliyatini rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda biznes subyektlari rivojiga ta’sir etuvchi asosiy omillar — investitsiyalar, innovatsion faoliyat, raqamli infratuzilma va inson kapitalining ahamiyati aniqlangan. Nazariy tahlil bilan bir qatorda miqdoriy (ekonometrik) usullar asosida empirik tadqiqot olib borilib, ko‘p omilli regressiya modeli orqali tanlangan omillarning biznes faoliyatiga ta’sir darajasi baholangan. Tadqiqot natijalari investitsiyalar va raqamli texnologiyalarning biznes subyektlari o‘sishida muhim rol o‘ynashini ko‘rsatdi. Olingan xulosalar biznes faoliyatini rivojlantirish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish uchun xizmat qiladi.
2026-02-04
СОВРЕМЕННАЯ ДЕТСКАЯ СТОМАТОЛОГИЯ: СТРАТЕГИИ ПРОФИЛАКТИКИ, ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ АДАПТАЦИИ И КЛИНИЧЕСКОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ
Данный тезис посвящен комплексному исследованию инновационного ландшафта современной детской стоматологии, охватывающему цифровую трансформацию, аддитивные технологии и междисциплинарные подходы к лечению сложных патологий. В работе детально анализируется роль искусственного интеллекта в прецизионной диагностике и прогнозировании развития зубочелюстной системы. Рассматриваются передовые методы реабилитации детей с наследственными заболеваниями твердых тканей зубов, такими как несовершенный амелогенез, и протоколы оказания помощи при сочетанных травмах челюстно-лицевой области. Особое внимание уделено внедрению 3D-печати для создания индивидуализированных аппаратов и кап, а также использованию телемедицинских платформ для дистанционного мониторинга. Обосновывается концепция системного здоровья ребенка, требующая интеграции усилий стоматологов, педиатров, генетиков и реабилитологов для достижения долгосрочных функциональных и эстетических результатов.
2026-02-06
ПРОФИЛАКТИКА МЕЖПОЗВОНКОВОЙ ГРЫЖИ: ДОКАЗАТЕЛЬНЫЕ СТРАТЕГИИ ПЕРВИЧНОЙ И ВТОРИЧНОЙ ПРОФИЛАКТИКИ
Межпозвонковая грыжа формируется на фоне дегенеративных изменений межпозвонкового диска и неблагоприятных биомеханических факторов, усиливаемых поведенческими, метаболическими и психосоциальными детерминантами. Несмотря на вклад возраста и генетической предрасположенности, ключевая часть риска связана с модифицируемыми факторами: гиподинамией, избыточной массой тела, курением, повторяющимися подъёмами тяжестей в наклоне с ротацией, длительным статическим сидением, воздействием вибрации, а также стратегиями избегания движения и катастрофизацией боли.
2026-02-09
OLMА NAVLARINING FENOLOGIK KUZATUVLARI NATIJALARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston sharoitida keng tarqalgan va eksport salohiyatiga ega olma navlari — Simirenko (Semerenka), Golden (Golden Delicious) va mahalliy yoki seleksiya jarayonida ishlatilishi mumkin bo‘lgan Boyka navlari bo‘yicha fenologik kuzatuvlar qayd etildi. Maqolada har bir navning kurtakdan pishib yetilgunga qadar bo‘lgan davri, gullash, meva bog‘lanishi va pishish muddatlari tahlil qilinadi. [1; 4-5-b].
2026-02-09
ВЛИЯНИЕ ЙОДНОГО ДЕФИЦИТА НА ЭНДОКРИННЫЕ ФАКТОРЫ РЕПРОДУКТИВНЫХ НАРУШЕНИЙ У ЖЕНЩИН РЕПРОДУКТИВНОГО ВОЗРАСТА, БОЛЬНЫХ ТУБЕРКУЛЁЗОМ
Йод является одним из ключевых микроэлементов, необходимых для нормального функционирования щитовидной железы. Его основная роль заключается в обеспечении синтеза тиреоидных гормонов — тироксина и трийодтиронина, которые регулируют обмен веществ, энергетический баланс, иммунные реакции и работу репродуктивной системы. У женщин репродуктивного возраста дефицит йода рассматривается как значимый фактор формирования эндокринных и репродуктивных нарушений.
2026-02-09
ANEMIYANING KLINIK AHAMIYATI VA UNING OLDINI OLISH YO‘LLARI
Anemiya (kamqonlik) – bu qonda gemoglobin yoki eritrositlar miqdorining kamayishi natijasida to‘qimalarga kislorod yetkazib berishning buzilishidir. Asosiy belgilari charchoq, rang oqarishi, bosh aylanishi va nafas qisishidir. Eng keng tarqalgan turi temir tanqisligi anemiyasidir; davolash sababga ko‘ra (temir preparatlari, ovqatlanishni to‘g‘rilash) amalga oshiriladi. Ushbu kasallik dunyo bo‘yicha eng keng tarqalgan kasalliklardan biri hisoblanadi. Tezisda anemiyaning kelib chiqish sabablari, klinik belgilari va profilaktik choralari yoritilgan.
2026-02-09
МЕТОДЫ КЛИНИКО-СТОМАТОЛОГИЧЕСКОГО ОБСЛЕДОВАНИЯ ПРИ ИСПОЛЬЗОВАНИИ СОВРЕМЕННЫХ ПРОТЕЗОВ ПРИ ПОЛНОЙ АДЕНТИИ
Представлены результаты изучения уровня жизни с использованием адаптированного опросника OHIP-14 в связи с эффективностью и качеством изготовления съемных протезов среди 120 больных с полным отсутствием зубов. Установлено, что невозможность пользования протезами отражается на качестве жизни, значительно ухудшая все ее аспекты. У пациентов, удовлетворенных результатами протезирования, наблюдается достоверно высший уровень качества жизни.
2026-02-09
ГИСТОМОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ИССЛЕДОВАНИЯ ТВЕРДОЙ ТКАНИ ЗУБА У ДЕТЕЙ С ГИПОПЛАЗИЕЙ ЭМАЛИ НА ОСНОВЕ ИННОВАЦИОННОЙ СТОМАТОЛОГИЧЕСКОЙ ДИАГНОСТИЧЕСКОЙ СИСТЕМЫ
Дефекты дентина являются следствием нарушений в его развитии и могут существенно влиять на здоровье и функциональность зубов. Среди таких дефектов выделяются дентиновая дисплазия и несовершенный дентиногенез. Дентиновая дисплазия проявляется темнением коронки зуба, повышенной подвижностью зубов и частыми абсцессами, которые возникают без наличия кариеса. Это состояние характеризуется патологическим изменением структуры дентина, что приводит к вышеуказанным симптомам. Несовершенный дентиногенез представляет собой другое серьезное нарушение, характеризующееся истончением корональной структуры зуба.
2026-02-09
YOSH ULOQLARNI YAYLOV SHAROITIDA BO‘RDOQILASH TAJRIBALARI
Ushbu maqolada yosh uloqlarni yaylov sharoitida bo‘rdoqilash samaradorligi, ularning go‘sht mahsuldorligi ko‘rsatkichlari hamda turli hududiy yaylov sharoitlarining ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqotlar Qoraqalpog‘iston Respublikasining Ustyurt platosi yaylov hududlarida olib borilib, shimoliy, Orol bo‘yi va janubiy hududlarda parvarishlangan yosh takachalarning tirik vazni, nimta vazni hamda so‘yim chiqimi tahlil qilindi. Olingan natijalar yaylov hosildorligi va tabiiy-iqlim sharoitlari hayvonlarning semizlik darajasi hamda go‘sht chiqimiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Tadqiqot natijalari yaylov sharoitida arzon tannarxli, yuqori sifatli go‘sht yetishtirish imkoniyatlarini ilmiy asoslashga xizmat qiladi.
2026-02-09
THE USE OF MULTIMEDIA IN TEACHING ENGLISH GRAMMAR
Nowadays, the rapid development of technology has significantly influenced the field of education, especially in teaching and learning foreign languages. Traditional methods of teaching English grammar, which often depend on textbooks and teacher-centered explanations, may not always meet the needs of modern learners. As a result, educators are increasingly turning to multimedia tools to make grammar instruction more engaging, interactive, and effective. Multimedia, including videos, audio materials, animations, presentations, and digital applications, provides learners with visual and auditory support that can enhance their understanding of complex grammatical structures. The use of multimedia in teaching English grammar allows learners to see grammar in context, rather than as isolated rules. This approach assists students develop both accuracy and fluency while increasing their motivation and interest in learning. Moreover, multimedia-based instruction supports various learning styles and encourages active participation in the classroom. Therefore, integrating multimedia into grammar teaching has become an important innovative approach in ESL and EFL classrooms. This article aims to explore the role and effectiveness of multimedia in teaching English grammar and to highlight its benefits and challenges in modern language education.
2026-02-10
TEXNIK OLIY O’QUV YURTLARIDA TILLARNI PARALLEL O’RGANISHDA KASBIY KOMPETENLIKNI SHAKLLANTIRISHNING INNOVATSION YONDASHUVLARI
Ushbu maqolada texnik oliy o’quv yurtlarida talabalarning kasbiy kompetentligini shakllantirishda chet tillarini mutaxassislik fanlari bilan birgalikda o’qitish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda an’anaviy metodlardan bilan fan va til integratsiyasidagi yondashuvi va raqamli texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari asoslab berilgan. Maqola yakunida bo’lajak muhandislarning xalqaro mehnat bozoridagi raqobatbardoshligini oshirish bo’yicha amaliy tavsiyalar keltirilgan.
2026-02-10
PAXTA-TO‘QIMACHILIK KLASTERLARINING IQTISODIYOTDAGI O‘RNI VA ULARDA INVESTITSIYA HISOBINING O‘ZIGA XOS JIHATLARI
Mazkur maqolada paxta-to‘qimachilik klasterlarining milliy iqtisodiyotdagi o‘rni, ularning iqtisodiy samaradorlikni oshirishdagi ahamiyati hamda klasterlar faoliyatida investitsiya hisobini yuritishning o‘ziga xos jihatlari tahlil etilgan. Tadqiqotda klasterlashuv jarayonining investitsiyaviy muhitga ta’siri, moliyaviy oqimlarni boshqarish mexanizmlari va hisob tizimini takomillashtirish masalalari ilmiy asosda yoritilgan. Maqola natijalari paxta-to‘qimachilik klasterlarida investitsiya hisobini optimallashtirish orqali raqobatbardoshlikni oshirish imkoniyatlarini ko‘rsatib beradi.
2026-02-10
ZAMONAVIY DARS – BOSHLANG’ICH TA’LIM SAMARADORLIGI GAROVI
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida zamonaviy darsning tutgan o‘rni va uning ta’lim samaradorligini oshirishdagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot jarayonida zamonaviy darsning mazmuni, interfaol metodlar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish, differensiatsiyalangan yondashuv hamda baholashning innovatsion usullarining o‘quvchilar bilimini o‘zlashtirishiga ta’siri tahlil qilindi. Pedagogik kuzatuv va tahlillar natijasida zamonaviy yondashuv asosida tashkil etilgan darslarda o‘quvchilar faolligi, mustaqil fikrlash ko‘nikmalari va o‘qishga bo‘lgan motivatsiyasi sezilarli darajada oshgani aniqlandi. Tadqiqot natijalari zamonaviy dars boshlang‘ich ta’lim sifatini ta’minlashning muhim omili ekanligini ko‘rsatadi hamda amaliy faoliyatda undan samarali foydalanish bo‘yicha tavsiyalar beradi.
2026-02-10
DISLEKSIYA TUSHUNCHASI HAQIDA AYRIM MULOHAZALAR
Pedagogik nuqtayi nazardan “disleksiya” o‘qish mahoratini o‘zlashtirishdagi qiyinchiliklarning shakllaridan biri sifatida qaraladi. Etiopatogenetik tasniflar birlamchi o‘qish buzilishlari (o‘ziga xos) yoki “rivojlanish disleksiyasi” va organik miya patologiyasi, hissiy nuqson, past intellekt, nevrotik kasalliklar yoki mahrumlik tufayli kelib chiqqan o‘qish buzilishining ikkilamchi shakllarini o‘z ichiga oladi. Xatolar tipologiyasi sistematikaning asosi sifatida qabul qilingan.
2026-02-12
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARIDA STEAM YONDASHUVINING OʻRNI
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida STEM ta’limini joriy etish bolalarga axborot oqimini tezda boshqarish va olingan bilimlarni amaliyotda qo’llashni o’rganishga yordam beradi. Maktabgacha yoshdagi bolalar zamonaviy hayotda talab katta bo’lgan qo’shimcha amaliy ko’nikma va malakalarga ega bo’ladilar. O’yin ko’rinishidagi qiziqarli tadbirlar bolaning ijodiy salohiyatini yuzaga chiqarishga imkon beradi.
2026-02-13
RISK STRATIFICATION AND INTENSIVE THERAPY IN PATIENTS WITH NON-ST-SEGMENT ELEVATION ACUTE CORONARY SYNDROME IN CLINICAL PRACTICE
This study evaluates the application of risk stratification and intensive therapy principles in the clinical management of patients with non-ST-segment elevation acute coronary syndrome (NSTE-ACS). A retrospective analysis was performed on clinical data from 76 hospitalized patients. The findings revealed that formal risk stratification at admission was not documented in routine practice. Reassessment using the TIMI risk score demonstrated that the majority of patients belonged to low- and intermediate-risk categories. Pharmacological management, including anticoagulant, antiplatelet, β-blocker, and statin therapy, was generally consistent with contemporary clinical guidelines, although certain deviations and unjustified omissions were identified. The results underscore the critical importance of implementing validated risk assessment tools, such as GRACE and TIMI scores, to optimize therapeutic strategies, improve prognostic accuracy, and enhance clinical outcomes in patients with NSTE-ACS.
2026-02-16
ЭРТА БОЛАЛИКДА D ВИТАМИНИ ТАНҚИСЛИГИ ВА СУЯК МИНЕРАЛЛАШУВИ БУЗИЛИШЛАРИНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШГА ҚАРАТИЛГАН ЯХЛИТ СТРАТЕГИЯЛАР: МАРКАЗИЙ ОСИЁ МИСОЛИДА ЭПИДЕМИОЛОГИК ВА КЛИНИК ҚАРАШЛАР
Д витамини организмда муҳим рол ўйнайди: бу нафақат витамин, балки инсон танасининг кўплаб асосий функциялари билан бевосита боғлиқ бўлган гормон ҳамдир. Д витаминининг асосий физиологик функциялари кўпдан бери маълум: қондаги калсий миқдорини керакли даражада ушлаб туриш, рахитнинг олдини олиш ва энг муҳими, суяклар, тишлар ва тирноқларни мустаҳкамлашдан иборат. Бугунги кунда дунё аҳолисининг 50 фоиздан ортиғи Д витамини етишмаслигидан азият чекмоқда. Экспертларнинг бир гуруҳи Д витамини етишмовчилигини XXI асрнинг янги метаболик пандемияси деб аташади. Кеч куз ва қиш мавсуми, шаҳар шароитидаги ҳаёт ва ҳатто, мажбурий тарзда ўзини-ўзи изоляция қилиш вазиятни янада оғирлаштириши ва соғлиқ муаммоларини келтириб чиқариши мумкин.
2026-02-18
СЕБАРГАНИ ҲАЙДАШ МУДДАТЛАРИ ВА ҒЎЗАДА МАЪДАН ЎҒИТ МЕЪЁРЛАРИНИ ТУПРОҚ АГРЕГАТЛАРИ МИҚДОРИГА ТАЪСИРИ
Мақолада кузги буғдой орасига экилган себаргани ҳайдаш муддатлари ва ғўзада маъдан ўғит меъёрларини тупроқ агрегатлари миқдорига таъсири бўйича тадқиқот натижалари баён қилинган.
2026-02-18
ERTA YOSHDAGI BOLALARDA QO’SHIMCHA OVQATIDA MIKRONUTRIENTLARGA BOY MILLIY OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARNI JORIY ETISH ISTIQBOLLARI
So’nggi yillarda O’zbekistonda yuqumli bo’lmagan kasalliklarning oldini olish, xalq tabobatini shakllantirish va sog’lom ovqatlanishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bolaning hayoti birinchi yillarida oladigan qo’shimcha mikro va makronutrientlar va ratsional ovqatlanish bola salomatligini shakllantirishning asosiy poydevori hisoblanadi.Nutritiv disbalans,ayniqsa erta yoshda ko’pincha anemiya, raxit, oqsil-energetik yetishmovchiligi, yod tanqisligi kabi holatlatga,o’sish va rivojlanishdan orqaga qolish va immunitet zaiflashishiga olib keladi. Navoiy viloyati o’ziga xos biogeokimyoviy hududlarida tuproq va suv tarkibida makro-va mikroelementlarning pastligi on ava bola salomatligiga salbiy ta’sir qiladi. Shuningdek, uy sharoitida tayyorlangan bo’tqalar(pyure) ko’pincha vitaminlar bo’yicha muvozanatlashmagan, tarkibida tuz va shakar ko’p miqdorda hamda konsistensiyasi bola yoshiga mos kelmaydi. Shu sababli, mikronutrientlarga boy milliy mahsulotlarnibola ratsioniga kiritish dolzarb hisoblanadi.
2026-02-20
TAKRORIY EKINLARDA QO‘LLANILADIGAN O‘G‘ITLARNING FIZIK-MEXANIK XOSSALARI
Ushbu maqolada o‘g‘itlarning fizik-mexanik xossalari, granolometrik tarkibi,oquvchanligi va zichligi keltirilgan.
2026-02-20
СРАВНИТЕЛЬНАЯ ОЦЕНКА ЭФФЕКТИВНОСТИ МЕТОДОВ ЛЕЧЕНИЯ МОЧЕКАМЕННОЙ БОЛЕЗНИ
В последние десятилетия методы удаления конкрементов развиваются в сторону минимально инвазивных вмешательств. Дистанционная литотрипсия (ДЛТ) и контактная уретеролитотрипсия (КУЛТ) являются двумя основными подходами в терапии уретеральных камней размером до 2 см. Несмотря на широкое применение, в литературе остаются споры о том, какая из процедур обеспечивает лучшую клиническую эффективность при минимальных рисках.
2026-02-20
КОРРЕЛЯЦИИ МЕЖДУ ОБЪЕКТИВНЫМ УВЕЛИЧЕНИЕМ ОБЪЁМА ПРОСТАТЫ И СУБЪЕКТИВНЫМ ВОСПРИЯТИЕМ СИМПТОМОВ ПАЦИЕНТАМИ
Распространённость LUTS, связанных с ДГПЖ, составляет от 20% до 40% среди мужчин старше 50 лет в разных популяциях мира. Увеличение объёма простаты может приводить к обструкции мочеиспускательного канала, затруднению оттока мочи и, как следствие, к прогрессированию симптомов нижних мочевых путей (LUTS). УЗИ — стандартный метод количественной оценки объёма предстательной железы, а опросник IPSS применяется для структурированной оценки выраженности LUTS.
2026-02-20
ОЦЕНКА ПРОГНОСТИЧЕСКОЙ ЦЕННОСТИ PSA
Симптомы нижних мочевых путей (LUTS) нередко ухудшают качество жизни и приводят к серьёзным осложнениям — острой задержке мочи (OЗМ), повторным инфекциям мочевых путей, геморрагии предстательной железы. Традиционно тяжесть симптомов оценивается с помощью International Prostate Symptom Score (IPSS), а объем простаты измеряется ультразвуковым методом. Однако один лишь объем не всегда коррелирует с риском осложнений. PSA-плотность (PSAD) — отношение уровня общего простат-специфического антигена (PSA) в крови к объёму предстательной железы — считается информативным маркером при оценке риска злокачественного процесса, но её значение в прогнозировании осложнений ДГПЖ изучено недостаточно, особенно в российских и среднеазиатских популяциях.
2026-02-20
ПРИЧИНЫ РАЗВИТИЯ МОЧЕКАМЕННОЙ БОЛЕЗНИ И ЕЁ ПРОФИЛАКТИКА
Согласно международным данным, распространённость уролитиаза колеблется от 5% до 10% в Европе и Азии в зависимости от климата, питания и генетических факторов. В Узбекистане распространённость МКБ оценивается в 4–8%, а в сухом климате Ферганской долины — возможно выше из-за жаркого климата и недостаточной гидратации.
2026-02-20
ИНГИБИТОРЫ ФДЭ-5 ПРИ РАЗЛИЧНОЙ СТЕПЕНИ ЭД
Распространённость ЭД глобально варьирует от ~10 % у мужчин в возрасте до 40 лет до более 50 % в возрастной группе старше 60 лет. ЭД значительно снижает качество жизни, влияет на психосоциальное состояние и рассматривается как маркер кардиоваскулярного риска.
2026-02-20
RISK FACTORS FOR THE DEVELOPMENT OF HEPATIC STEATOSIS IN DELTA AGENT INFECTION
This article examines the main risk factors associated with the development of hepatic steatosis in patients with chronic hepatitis B and hepatitis D virus coinfection. The relationship between body mass index, insulin resistance, dyslipidemia, age, and sex and the accumulation of fat in liver tissue was analyzed. These factors contribute to structural and functional alterations in hepatocytes through disturbances in lipid and glucose metabolism, increased oxidative stress, and activation of inflammatory processes. The formation of hepatic steatosis was shown to be associated with a more severe course of the disease and an increased risk of fibrosis progression. The obtained results highlight the importance of early detection of metabolic disorders and the implementation of individualized therapeutic strategies in patients with HBV+HDV coinfection.
2026-02-23
БИОЛОГИЧЕСКИЙ ПОТЕНЦИАЛ ЭНДОФИТНЫХ ГРИБОВ УЗБЕКИСТАНА В ИНГИБИРОВАНИИ ПАНКРЕАТИЧЕСКОЙ ЛИПАЗЫ
Согласно недавнему докладу Всемирной организации здравоохранения, во всем мире более 1 миллиарда взрослых имеют избыточный вес, из них 300 миллионов страдают ожирением [1]. Одним из терапевтических подходов к профилактике ожирения является замедление всасывания жирных кислот путем ингибирования липазы в пищеварительных органах [2]. В настоящее время единственным лекарством от ожирения, одобренным во всем мире является ингибитор липазы Орлистат, однако длительное применение его сопровождается тяжелыми побочными эффектами, включая гепатотоксичность, камни в желчном пузыре, камни в почках и острый панкреатит [3].
2026-02-23
РАЗВИТИЕ МОЧЕКАМЕННОЙ БОЛЕЗНИ У ЛИЦ МОЛОДОГО ВОЗРАСТА
МКБ относится к числу наиболее распространённых урологических заболеваний, её доля среди урологических диагнозов достигает значительных уровней, а частота выявления продолжает увеличиваться во многих странах мира. Распространённость МКБ в мировом масштабе колеблется от 1% до 20% в зависимости от региона и климата. Мочекаменная болезнь составляет 30-40% причин госпитализации больных в урологические отделения стационаров. Риск заболевания с МКБ на протяжении всей жизни составляет 10%. Частота заболевания мочекаменной болезнью в регионах Узбекистана различна. В Ферганской долине заболевание выявляют у 2-3% населения, тогда как в Бухарской, Хорезмской областях и Республике Каракалпакстан этот показатель составляет 6-8%.
2026-02-23
ДИАГНОСТИКЕ СТРИКТУР: УРЕТРОСКОПИЯ И УРЕТРОГРАФИЯ
Диагностика стриктур представляет сложную клиническую задачу: точное определение локализации, длины, плотности и протяжённости стеноза необходимо для выбора оптимального лечения (баллонная дилатация, уретротомия, реконструктивные операции).
2026-02-23
ОСЛОЖНЕНИЯ ПОСЛЕ УРЕТРОПЛАСТИКИ
Несмотря на совершенствование техник, послеоперационные осложнения остаются клинически значимой проблемой, оказывая влияние на качество жизни пациентов и эффективность лечения.
2026-02-23
O’ZBEK VA ARAB TILLARIDA OMONIM SO’ZLARNING IFODALANISHI
Ushbu maqolada o‘zbek va arab tillaridagi omonim so‘zlar (shakldoshlar) qiyosiy jihatdan o‘rganilgan. Maqolada o‘zbek tilshunosligida omonimlarning hosil bo‘lish yo‘llari, lug‘aviy va grammatik turlari hamda ularning ko‘p ma’noli so‘zlardan farqli jihatlari tahlil qilingan. Arab tili leksikologiyasida "mushtarak lafz" deb yuritiluvchi omonimlar masalasi, ulamolar o‘rtasidagi ilmiy xiloflar hamda ism, fe’l va harf turkumlaridagi mushtaraklik misollar orqali yoritib berilgan. Tadqiqotda omonimlarning badiiy adabiyotda, xususan, tuyuq janri va tajnis san’atini yaratishdagi o‘rni Alisher Navoiy ijodi misolida ko‘rsatilgan.
2026-02-23
CO²⁺, NI²⁺, CU²⁺, ZN²⁺ AND VO²⁺ COMPLEXES DERIVED FROM 5-PHENYL-1,3,4-OXADIAZOLE-2(3H)-THIONE
In this study, five novel coordination compounds of 5-phenyl-1,3,4-oxadiazole-2(3H)-thione (FODT) with Co²⁺, Ni²⁺, Cu²⁺, Zn²⁺, and VO²⁺ ions were successfully synthesized and comprehensively investigated. The ligand was prepared via a condensation reaction between benzoyl hydrazide and potassium isothiocyanate. The metal complexes were obtained in solution using a 1:2 metal-to-ligand molar ratio. The synthesized compounds were characterized by IR spectroscopy and X-ray structural analysis. IR spectral data confirmed that the ligand coordinates to the metal ions through nitrogen and sulfur donor atoms, forming N,S-chelate complexes. X-ray crystallographic analysis revealed that the Cu(II) complex adopts a square-pyramidal geometry. Based on spectral and analytical data, octahedral geometries were proposed for the Co(II) and Ni(II) complexes, while the Zn(II) complex was suggested to possess a tetrahedral coordination environment. The antimicrobial activity of all synthesized compounds was evaluated using the disk diffusion method against Staphylococcus aureus, Escherichia coli, and Candida albicans test strains. All metal complexes exhibited significantly higher biological activity compared to the free ligand. Among them, the Cu(II) and VO²⁺ complexes demonstrated the strongest antimicrobial effects. These findings indicate that FODT-based metal complexes may be considered promising candidates for the development of new biologically active compounds.
2026-02-23
КАЧЕСТВО ЖИЗНИ ПАЦИЕНТОВ СТРАДАЮЩИХ ХРОНИЧЕСКИХ УРОЛОГИЧЕСКИХ ЗАБОЛЕВАННЫХ
Несмотря на доступность современной терапии, уровни качества жизни пациентов (КЖ) остаются низкими, особенно в психосоциальных областях, что отражает хронический характер заболеваний и осложняет своевременное восстановление. Международные исследования демонстрируют, что хронические урологические заболевания ассоциированы с высоким уровнем стресс-реакций, нарушением сна, сексуальной дисфункцией и социальной дезадаптацией.
2026-02-23
КЛИНИКО-ИНСТРУМЕНТАЛЬНЫЕ КРИТЕРИИ РАННЕЙ ДИАГНОСТИКИ ПОЛИНЕЙРОПАТИИ
Ранняя диагностика полинейропатии основана на выявлении дистальных сенсомоторных нарушений (боли, жжение, «мурашки», снижение чувствительности по типу «носков/перчаток») и снижении рефлексов, подтверждаемых электронейромиографией (ЭНМГ), показывающей снижение скорости проведения и амплитуды. Важно оценивать вегетативные нарушения, такие как сухость кожи или потливость. В этом исследовании оценены клинико-параклинические маркеры ранней полинейропатии, а также разработана диагностическая стратегия, включающая электро- и биохимические параметры.
2026-02-23
БИОМАРКЕРЫ ЭНДОТЕЛИАЛЬНОЙ ДИСФУНКЦИИ ПРИ ДИСЦИРКУЛЯТОРНОЙ ЭНЦЕФАЛОПАТИИ
Биомаркеры эндотелиальной дисфункции (ЭД) при дисциркуляторной энцефалопатии (ДЭП) — это лабораторные показатели, отражающие повреждение сосудистого эндотелия, нарушение гематоэнцефалического барьера и хроническую гипоперфузию мозга. К основным маркерам относятся: сосудистый фактор роста эндотелия (VEGF), ICAM-1, VCAM-1, E-селектин, эндотелин-1, нитриты/нитраты (NO) и гомоцистеин. Эндотелиальная дисфункция – один из патогенетических механизмов развития цереброваскулярных заболеваний. Лабораторным отображением эндотелиальной дисфункции служит изменение уровня биохимических маркеров дисфункции эндотелия в сыворотке крови пациентов.
2026-02-23
КЛИНИКО-ЭПИДЕМИОЛОГИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ И СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ К ЛЕЧЕНИЮ ПАРКИНСОНИЗМА
Клинико-эпидемиологические исследования показывают, что болезнь Паркинсона (БП) составляет около 80-82% всех случаев паркинсонизма, характеризуясь прогрессирующим нейродегенеративным процессом. Современные подходы включают раннюю медикаментозную терапию (дофаминергические препараты), инновационные методы (глубинная стимуляция мозга — DBS) и нейропротекцию, направленные на улучшение качества жизни.
2026-02-23
БИОТЕХНОЛОГИК ОЗУҚА МУҲИТИДА КЎПАЙТИРИЛГАН TRICHOGRAMMATIDAE ОИЛАСИ ВАКИЛЛАРИНИ АНЪАНАВИЙ КЎПАЙТИРИШ УСУЛИГА НИСБАТАН ХЎЖАЛИК ВА ИҚТИСОДИЙ САМАРАДОРЛИГИ
Мамлакатимизда мавжуд 640 дан ортиқ биолабораторияларда энтомофаглар кенг кўламда кўпайтирилиб келинмоқда. Жумладан, 2022 йилда қишлоқ хўжалиги экинларида учрайдиган зараркунандаларга қарши биологик курашдан фойдаланишни кенгайтириш ва юқори ҳосилдорликка эришиш мақсадида ўтган йилнинг ноябрь ойидан бошлаб 3646 миллион дона бракон, 7189 килограмм трихограмма ва 4967 миллион дона олтинкўз энтомафаглари, яъни фойдали ҳашаротлар кўпайтирилган ва зараркунандаларга қарши қўлланилган.
2026-02-24
КЛИНИЧЕСКИЕ ПРОЯВЛЕНИЯ ВАЗОМОТОРНОГО РИНИТА
Вазомоторный ринит – хронический ринит, который сопровождается эпизодами чихания и заложенности в носу, а также обильными водянистыми выделениями из носа. В основе проявлений лежит чрезмерное расширение сосудов слизистой оболочки в ответ на раздражители окружающей среды. Природа развития вазомоторного ринита остается до конца не ясной. Предполагают, что нарушение тонуса сосудистой стенки происходит на фоне нарушения в работе симпатического и парасимпатического отделов нервной системы. В случае с вазомоторным ринитом преобладает активность парасимпатического отдела, который отвечает за расширение сосудов. По подсчетам, около 10% населения отмечают проявления этой патологии в той или иной степени.
2026-02-24
IXTISOSLASHTIRILGAN MAKTABLARDA KIMYO O’QITISHDA MURAKKAB MASALA VA MASHQLAR ISHLASH METODLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada ixtisoslashtirilgan maktablarda kimyo fanini o‘qitishda murakkab masala va mashqlar ishlash metodlarini takomillashtirish masalasi tahlil qilinadi. Kimyo ta’limida murakkab masalalar o‘quvchilarning mantiqiy fikrlashi, analitik yondashuvi va ilmiy tafakkurini rivojlantirishda muhim vosita sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada murakkab masalalarni yechishga o‘rgatishning bosqichlari, muammoli ta’lim, differensial yondashuv, modellashtirish, algoritmik fikrlashni rivojlantirish va integrativ yondashuv kabi metodlar yoritiladi. Shuningdek, o‘quvchilarning mustaqil izlanish faoliyatini rivojlantirish va nazariy bilimlarni amaliy vaziyatlarda qo‘llash ko‘nikmalarini shakllantirishning pedagogik shartlari asoslanadi.
2026-02-24
