Aliment undurish masalasining O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi doirasidagi huquqiy asoslari va amaliy tartibi tahlil etildi. Asosiy e’tibor Oila kodeksining tegishli moddalari, Konstitutsiyaviy normalar hamda aliment undirishga oid sud qarorlari va ijro hujjatlari asosida ota-onalarning voyaga yetmagan farzandlarini moddiy ta’minlash majburiyatiga qaratildi. Aliment miqdorini belgilash, uni to‘lash tartibi hamda qonunchilikda belgilangan mas’uliyatlar aniq huquqiy asoslar orqali yoritib berildi. Ishda normativ-huquqiy hujjatlarga tayanilgan holda aliment instituti nazariy va amaliy jihatdan o‘rganildi.

Ushbu maqolada aliment tushunchasining huquqiy va lug‘aviy mazmuni, aliment majburiyatlarining turlari hamda ularni to‘lash tartibi tahlil qilingan. Muallif voyaga yetmagan bolalar, mehnatga layoqatsiz ota-onalar va yordamga muhtoj sobiq er-xotinlarning moddiy ta’minoti masalalarini yoritib beradi. Shuningdek, maqolada aliment miqdorini belgilashdagi kvotalar va qonun hujjatlarida ko‘rsatilgan eng kam miqdorlar bo‘yicha tahliliy ma’lumotlar keltirilgan.

Maqolada aliment majburiyatlarini ta'minlashning huquqiy asoslari tarixiy-huquqiy va qiyosiy tahlil asosida o'rganilgan. "Avesto", islom huquqi, shariat qoidalari va sovet davri qonunchiligi kabi turli tarixiy davrlarda oilaviy munosabatlar va bolalarni ta'minlash masalalarining tartibga solinishi tahlil qilingan. Maqolada mustaqillik davridagi me'yoriy-huquqiy hujjatlar, xalqaro konventsiyalar va milliy qonunchilik tizimi o'rganilgan. Aliment to'lovlari jamg'armasi faoliyati, aliment majburiyatlarini ta'minlash mexanizmlari va ularning amaliy qo'llanilishidagi muammolar ko'rib chiqilgan. Muallif tomonidan jamg'arma mexanizmini takomillashtirish, regress da'vo tizimini joriy etish va bolalar manfaatlarini birinchi o'ringa qo'yuvchi yangi huquqiy mexanizmlarni yaratish bo'yicha takliflar ishlab chiqilgan.

Bul maqalada ata-analardıń óziniń erjetpegen perzentlerine, sonday-aq erjetken biraq miynetke uqıpsız perzentlerine, sonıń menen birge erjetken perzentlerdiń ata-anasına aliment tólew tártibi haqqında sóz etiledi. Sonday-aq, olardıń bir-birine támiynat beriwi hám ǵamxorlıq qılıwınıń Konstituciyalıq tiykarları, aliment minnetlemeleriniń Shańaraq huqıqı tárepinen tártipke salınıwı haqqında jazılǵan.

Aliment majburiyatlari subyektlariga alimentni ixtiyoriy ravishda toʻlash miqdori, usullari va tartibi toʻgʻrisidagi masalani hal qilish imkoniyatini taʼminlash, shubhasiz, qonun chiqaruvchining aliment munosabatlarini imperativ tartibga solishdan dispozitiv tartibga oʻtish istagidan dalolat beradi.

“Bola huquqlari to‘g‘risida”gi Konvensiyaning 1-moddasiga ko‘ra 18 yoshga to‘lmagan har qanday inson bola hisoblanadi.  Biroq, Konvensiyada ham, Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyaga muvofiq qabul qilingan oila huquqining asosiy hujjatlarida ham bolaning aniq ta’rifiga qaramay, oila qonunchiligi ushbu huquq sub’ektiga murojaat qilish uchun turli atamalardan foydalanadi: «bola», «voyaga yetmagan bola», «voyaga yetmaganlar». Masalan, O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksining 96-moddasi ota-onalarning voyaga yetmagan bolalariga ta’minot berishi shartligini mustahkamaydi, uning 96-108-moddalari aliment miqdorini, to‘lash tartibini, bolalarning ta’minoti uchun qilinadigan qo‘shimcha xarajatlar, aliment miqdorini kamaytirish yoki undan ozod etish tartibini belgilaydi.

mazkur maqolada oila huquqi normalarining huquqiy mohiyati va jamiyatdagi ahamiyati yoritib berilgan. Oila – jamiyatning asosiy ijtimoiy birligi sifatida davlat himoyasida bo‘lib, oila huquqi orqali uning barqarorligi, a’zolarining huquq va majburiyatlari, bolalarning manfaatlari va nikoh-huquqiy munosabatlar qonun bilan tartibga solinadi. Maqolada O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunchiligida oila huquqining tutgan o‘rni, xalqaro huquqiy hujjatlar bilan uyg‘unligi va dolzarb masalalar tahlil qilingan.

Maqola O‘zbekiston Respublikasi hududida bo‘lgan chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning ma’muriy javobgarligi masalasini huquqiy-tahliliy jihatdan o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada chet el fuqarolarining O‘zbekistonda bo‘lish qoidalarini buzish holatlari uchun jazo choralari (jarima, ma’muriy tarzda chiqarib yuborish, kirish huquqini cheklash), immunitetga ega shaxslarga nisbatan qo‘llaniladigan normalar hamda aliment majburiyatlari mavjud shaxslarga nisbatan cheklovlar batafsil tahlil qilingan. Markaziy Osiyo mintaqasida migratsiya siyosati va ma’muriy javobgarlik tizimining xususiyatlari ilmiy adabiyotlar va rasmiy hujjatlar asosida ko‘rib chiqilgan. Maqola migratsiya oqimlarini tartibga solish, xavfsizlikni ta’minlash va inson huquqlarini himoya qilish o‘rtasidagi muvozanatni saqlash masalalariga alohida e’tibor qaratgan.

Maqola O‘zbekiston Respublikasi hududida bo‘lgan chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning ma’muriy javobgarligi masalasini huquqiy-tahliliy jihatdan o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada chet el fuqarolarining O‘zbekistonda bo‘lish qoidalarini buzish holatlari uchun jazo choralari (jarima, ma’muriy tarzda chiqarib yuborish, kirish huquqini cheklash), immunitetga ega shaxslarga nisbatan qo‘llaniladigan normalar hamda aliment majburiyatlari mavjud shaxslarga nisbatan cheklovlar batafsil tahlil qilingan. Markaziy Osiyo mintaqasida migratsiya siyosati va ma’muriy javobgarlik tizimining xususiyatlari ilmiy adabiyotlar va rasmiy hujjatlar asosida ko‘rib chiqilgan. Maqola migratsiya oqimlarini tartibga solish, xavfsizlikni ta’minlash va inson huquqlarini himoya qilish o‘rtasidagi muvozanatni saqlash masalalariga alohida e’tibor qaratgan.

Ushbu maqolada bugungi kunda jamiyatimizdagi eng katta dolzarb muammoga aylangan yosh oilalar o‘rtasidagi nizolar, ajrimlar, tirik yetimga aylanib borayotgan bolalarni huquqiy manfaatlari, yashash tarzi, sudlarning holati, amaldagi qonunlarning tahlili, amaliyotdagi xató va kamchiliklar, mahalla, xotin-qizlar faoli, profilaktika inspektorlari, yarashtiruv komissiyalari, oila institutlarining bugungi kundagi ahvoli hamda bolalarni huquqiy maanfatlarini himoya qilishga qaratilgan yangi innovatsion yechilarni amaliyotga tatbiq etishning ilmiy asoslari bayon etilgan.

Ushbu maqola oilaviy-huquqiy munosabatlarda  raqamlashtirilgan texnologiyalarning asoslarini O`zbekiston Respublikasi oila qonunchiligi va Daniyaning rivojlangan modeli asosida tahlil qilib chiqadi. Tadqiqotda, oila kodeksining qiyosiy analizlari va Daniyaning to`liq avtomatlashtirilgan e-Governance tizimi muhokama qilinadi. Shuningdek, O`zbekistonda oilaviy normalarni texnologik rivojlangan davlatlar kabi avtomatlashtirishga moslashuvchanligini oshirish uchun ilmiy va amaliy takliflar ishlab chiqiladi.