Мазкур илмий мақолада маҳаллаларда хавфсиз муҳит яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизими самарадорлигини ошириш бўйича манзилли чора-тадбирларнинг ташкилий-ҳуқуқий асослари комплекс таҳлил қилинган. Хусусан, профилактика кичик инспектори лавозимини жорий этиш, миграцион профилактика бўлинмалари ва маъмурий конвой гуруҳларини ташкил этиш, маҳалла ҳуқуқ-тартибот масканлари фаолиятини йўлга қўйиш, ахборот тизимларини интеграция қилиш орқали ижтимоий профилактикани автоматлаштириш масалалари илмий-назарий ва амалий жиҳатдан ёритилган. Шунингдек, KPI асосида баҳолаш, “намунали хавфсиз кўча” ва “намунали хавфсиз уй” каби ташаббуслар орқали жамоатчилик иштирокини кучайтириш механизмлари таҳлил қилинган. Тадқиқот натижалари маҳалла даражасида ижтимоий профилактикани кучайтириш ва жамоат хавфсизлигини таъминлашда манзилли бошқарув моделининг аҳамиятини асослаб беради.

Простата безининг хавфсиз гиперплазияси простата безининг хавфсиз гиперплазияси инфравезикал обструкциясига олиб келиши, қовуқ функциясига таъсир кўрсатади. Қовуқнинг компенсатор реакцияси сифатида детрузор мушаги гипертрофияси ва массасининг ошиши кузатилади. Урофлоуметрия сийиш жараёнини объектив баҳолаш усули бўлиб, унинг асосий кўрсаткичлари максимал сийиш тезлиги (Qmax), ўртача сийиш тезлиги (Qav) ва максимал сийиш тезлигига эришиш вақти (tQmax) ҳисобланади.

Мақолада  мамлакатимизда “Обод ва хавфсиз маҳалла” тамойилига асосланган тизимни тўлиқ ва самарали жорий этилишни таъминлашда  фуқаролар йиғинлари ходимларининг лавозими бўйича ўз мажбуриятларини сифатли бажаришларини тизимли йўлга қўйиш юзасидан таклифлар берилган.

Мазкур мақолада “Обод ва хавфсиз маҳалла” тамойили асосида республика маҳаллаларида жиноятчиликни олдини борасида қилинган ишлар сарҳисоби таҳлил этилиб ушбу соҳани янада такомиллаштириш борасида фикр-мулоҳазалар ва таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.

Мазкур мақолада маҳаллаларда хавфсиз муҳитни яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизими самарадорлигини ошириш масаласи илмий-назарий жиҳатдан таҳлил қилинган. Тадқиқотда Ўзбекистон Республикасида жамоат хавфсизлигини таъминлашга қаратилган ҳуқуқий ислоҳотлар, хусусан, Президент қарорлари ва стратегиявий ҳужжатлар мазмуни ёритилган. Шунингдек, кўча ва жамоат жойларида содир этилаётган жиноятлар бўйича расмий статистик маълумотлар таҳлил қилиниб, маҳалла даражасида профилактик фаолиятни кучайтиришнинг долзарб жиҳатлари асослаб берилган. Хорижий олимларнинг илмий қарашлари ва илғор тажрибаси асосида ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олишда маҳалла институтининг ўрни ва аҳамияти очиб берилган ҳамда тизим самарадорлигини оширишга қаратилган илмий хулосалар шакллантирилган.

Ушбу мақолада маҳаллаларда хавфсиз муҳитни шакллантириш, фуқароларнинг ҳаёти ва мулки дахлсизлигини таъминлаш, шунингдек, ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олишга қаратилган тизимли чора-тадбирларнинг мазмун-моҳияти таҳлил қилинади. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 3 январдаги ПҚ–1-сон қарорида белгиланган вазифалар маҳаллий худудларда ҳуқуқ-тартиботни мутлақо янги босқичга кўтаришга хизмат қилаётгани асослаб берилади. Мақолада маҳалла институтининг ҳуқуқбузарликлар профилактикасини амалга оширишдаги ўрни, профилактика инспекторлари, ёшлар ва хотин-қизлар масалалари бўйича махалла мутасаддилари ўртасидаги ўзаро ҳамкорликнинг самарали механизмлари илмий жиҳатдан ёритилади. Шу билан бирга, профилактик фаолиятда рақамли технологиялардан фойдаланиш, аҳоли билан мулоқотни кучайтириш ва хавфсизликни таъминлашда фуқароларнинг ижтимоий фаоллигини оширишга қаратилган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилади.

Мавзунинг долзарблиги: Сўнгги йилларда табиий ўсимлик хом ашёлари асосида тайёрланган фитопрепаратлар замонавий тиббиётнинг муҳим йўналишини ташкил этмоқда, бундай дори шаклларининг организмга оптимал таъсири, хавфсиз ва безарарлиги  айнан юқори нафас йўллари касалликларини даволашда чет эллардан келтирилган турли дори воситалари кенг қўлланилиши, шу билан бир қаторда Ўзбекистон флорасида бундай касалликларни даволаш учун қўлланиладиган ўсимликлар заҳираси етарли бўлишига қарамай, улардан доривор ўсимлик йиғмалари,  маҳаллий мураккаб дори шакллари ишлаб чиқилмаганлиги муаммоли вазият ҳисобланади.

Мазкур мақолада ҳудудларда жиноятчиликни олдини олиш борасидаги ташкилий-назорат чора-тадбирларнинг назарий ва амалий жиҳатлари таҳлил қилинган. Жиноятчилик профилактикаси тизимида барвақт огоҳлантириш, институционал мувофиқлаштириш, маҳалла даражасида хавфсиз муҳит яратиш ҳамда электрон мониторинг механизмларининг ўрни илмий манбалар асосида ёритилган. Шунингдек, Республика идоралараро мувофиқлаштириш ишчи гуруҳи фаолияти, ҳудудий “йўл хариталари” механизми ва натижадорлик индикаторларига асосланган назорат тизимининг аҳамияти таҳлил этилган. Халқаро тажриба, жумладан, community policing ва situational crime prevention концепциялари мисолида профилактиканинг самарали моделлари қиёсий ўрганилган. Тадқиқот натижасида ҳудудларда жиноятчиликни камайтиришда комплекс, манзилли ва илмий асосланган ташкилий-назорат чоралари ҳал қилувчи аҳамият касб этиши асослаб берилган.

Ушбу мақолада ҳуқуқбузарликлар профилактикаси субъектлари фаолиятини,  хорижий давлатлар тажрибаси ва уларнинг таҳлилини доимо такомиллаштириб, янада янги ислохотларни амалда қўллаб  турилмоғи лозим.

Инсон қадри биз учун қандайдир мавҳум, баландпарвоз тушунча эмас. Инсон қадри деганда, биз, аввало, ҳар бир фуқаронинг тинч ва хавфсиз ҳаёт кечиришини, унинг фундаментал ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлашни назарда тутамиз. Инсон қадри деганда, биз ҳар бир фуқаро учун муносиб турмуш шароити ва замонавий инфратузилма ташкил этишни, малакали тиббий хизмат кўрсатиш, сифатли таълим, ижтимоий ҳимоя тизими, соғлом экологик муҳит яратиб беришни тушунамиз.

Мақолада ҳуқуқ-тартибот идоралари фаолиятида қонунийлик ва хизмат сифатига оид талабларни барқарор таъминлашда “ҳуқуқий аудит” институтининг назарий-амалий асослари ёритилади. Тадқиқотнинг долзарблиги Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.М.Мирзиёев  раислигида 2026 йил 27 январь куни Тошкент шаҳрида хавфсиз муҳитни шакллантириш ҳамда жамоат хавфсизлигини самарали таъминлаш бўйича ўтказилган видеоселектор йиғилишида ҳуқуқ-тартибот тизимидаги айрим йўналишларда тизимли камчиликлар қайд этилгани ва уларни бартараф этиш мақсадида Адлия вазирлиги томонидан ҳуқуқ-тартибот идоралари фаолиятини “ҳуқуқий аудит”дан ўтказиш тизимини жорий этиш вазифаси илгари сурилгани билан асосланади.

Мақолада Ўзбекистон Республикасида номусга тегиш жиноятлари (ЖК 118–119, 121-моддалар) билан боғлиқ криминоген вазият таҳлил қилиниб, ушбу жиноятларнинг 75 %и профилактика инспекторининг олдиндан эътиборига тушган шахслар томонидан содир этилганлиги аниқланган. Номусга тегиш жиноятларига қарши курашда жазо чоралари билан бир қаторда профилактика инспекторининг махсус профилактика фаолиятини тубдан такомиллаштиришнинг ҳозирги замон талаби эканлиги асослаб берилган. “Хавфли шахслар” миллий электрон реестрини яратиш, профилактика инспектори ваколатларини кенгайтириш, маҳалла даражасида доимий фаолият юритувчи “Хотин-қизлар ва болалар хавфсизлиги профилактика кенгаши”ни ташкил этиш, қурбонлар учун “шахсий хавфсизлик режаси” тизимини жорий қилиш, электрон назорат воситаларини кенг қўллаш, инспекторларнинг 120 соатлик махсус тайёргарлиги ва фаолият самарадорлигини 100 баллик шкала бўйича баҳолаш каби янги механизмлар илмий асосда таклиф этилган. Ушбу чораларни 2026–2030 йилларда босқичма-босқич амалга оширса, номусга тегиш жиноятларини 80 %га камайтириш ва Ўзбекистонни ушбу турдаги жиноятлар бўйича дунёдаги энг хавфсиз давлатлар қаторига олиб чиқиш мумкинлиги исботланган

Анор мевалари инсон озиқ-овқат рaционининг муҳим таркибий қисмидир. Бироқ бу меваларни сақлаш ва аҳолини йил давомида узлуксиз таъминлаб бориш катта аҳамиятга эгадир.

Тубулғибаргли бўймодарон ва тоғ дастарбоши  таркибли гижжа хайдовчи йиғманинг сифат кўрсаткичлари аниқланди.  Микробиологик тозалиги радионуклидлар, пестицидларнинг қолдиқ таркиби, оғир металларнинг таркиби илк бор ўрганилди. Олинган натижаларга кўра экологик тозалигини ва тавсия этилган йиғмадан хавфсиз фойдаланиш мумкинлигини тасдиқлади.

Мазкур мақолада Хоразм вилояти ҳудудида содир этилган транспорт воситалари ҳаракати ёки улардан фойдаланиш хавфсизлиги қоидаларини бузиш жиноятининг мавжуд миқдор ва сифат кўрсаткичлари асосида сабаблари ва уни содир этилишига имкон берган шарт-шароитлар таҳлил қилинган. Шунингдек, йўлларда хавфсиз муҳитни яратиш мақсадида бу тоифа ҳуқуқбузарликларнинг олдини олишга қаратилган илмий асосланган амалий-услубий тавсиялар берилган.

Республикамиз иқтисодининг ривожланиши ҳамда аҳолининг хавфсиз экологик тоза озиқ – овқат билан таъминлашда қишлоқ хўжалиги катта аҳамият касб этади. Жумладан, ғалла етиштириш ва ундан юқори ҳамда сифатли ҳосил олиш аҳолининг дон ва дон маҳсулотларига бўлган талабини қондиришда муҳим ҳисобланади.

Республикамизда дори воситалари ишлаб чиқариш саноати йилдан-йилга ўсиб бориши билан бирга ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларнинг сони ва хилма хиллиги талабга қараб ортиб бормоқда. Бу борада дори воситалари, тиббий буюмлар ва тиббий техникалар муомаласи тизимини яхшилаш бўйича комплекс чора-тадбирлар амалга оширилди, маҳаллий фармацевтика тармоғини ривожлантириш учун қулай шарт-шароитлар яратилди. Шуларни эътиборга олган холда аҳолини сифатли, самарали ва хавфсиз фармацевтика маҳсулотлари билан таъминлашни янада яхшилаш, маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг ишлаб чиқариш ҳажмларини, илмий-техник ва экспорт салоҳиятини ошириш ҳамда ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларни сифат кўрсаткичини тезкор усулда текшириш асосида ишлаб чиқариш самарадорлигини янада ошириш долзарб масалалардан бири ҳисобланади (1- ва 2-диаграммаларга қаранг).

Замонавий тиббиётда лазер терапияси алоҳида ўрин тутади. Биринчидан, жуда кўп қиррали усул сифатида жуда кўп турли касалликларга ёрдам беради; иккинчидан, хавфсиз усуллардан бири сифатида; учинчидан,  дори-дармонларсиз даволашнинг энг юқори самарали усулларидан бири сифатида. Неврологияда лазер терапияси 80-йиллар охирида, 90-йилларнинг бошида фаол қўлланила бошланди. Мақолада тригеминал невралгияларни даволашда лазеротерапия усулини қўллаб, эришилган натижалар ёритилган. Бундан ташқари трегеминал невралгияларда оғриқ хуружини бартараф қилишда ностероид яллиғланишга қарши препаратларнинг самарадорлиги кўрсатиб берилган.

Ўт-тош касаллиги жарроҳлик амалиётида етакчи ўринлардан бирини эгаллаб келмоқда. Ушбу тадқиқотда 2022–2025 йиллар давомида Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази умумий жарроҳлик бўлимида ўткир холецистит билан касалланган 138 нафар беморда ўтказилган жарроҳлик даволаш натижалари таҳлил қилинди. Беморларнинг ёши 18 ёшдан 89 ёшгача бўлиб, аёллар устунлик қилди (84,8%). Ташхис клиник, лаборатор ва инструментал маълумотлар асосида қўйилди. Лапароскопик холецистэктомия касалликнинг енгил ва ўртача оғир шаклларида қўлланилиб, интраоперацион равишда ўт пуфагининг катталашган ва таранг ҳолати, айрим ҳолларда эса битишмалар аниқланди. Беморларнинг 31,6% да ўт пуфаги пункция қилинди, 47,4% да обтурацион холецистит, 21% да флегмоноз-деструктив ўзгаришлар қайд этилди. Олинган натижалар лапароскопик холецистэктомиянинг ўткир холециститни даволашда ишончли, хавфсиз ва иқтисодий жиҳатдан самарали усул эканини тасдиқлади.

Бугунги кунда дунё аҳолисини тўлақонли ва хавфсиз озиқ-овқат маҳсулотлари билан таъминлаш саноатининг устувор вазифаларидан бири бўлиб қолмокда. Миллий иқтисодиётлар, хусусан, қишлоқ хўжалиги ривожида таркиби оқсилга бой дуккакли дон экинлари алоҳида ўрин тутиши ҳамда аҳолига сифатли, озиқавий қиймати юқори бўлган соус маҳсулотлари етказиш, ушбу маҳсулотларни ассортиментларини кенгайтириш каби масалалар жаҳон миқёсида ўз ечимини топмоқда.

Мазкур мақолада “маҳалла еттилиги”нинг ҳуқуқбузарлик содир этиш эҳтимоли юқори бўлган шахслар билан ишлашининг ўзига хос бўлган хусусиятлари очиб берилганлиги, шунингдек ушбу тоифдаги шахслар билан ишлашда “маҳалла еттилиги”даги ҳар бир иштирокчининг вазифалари ҳамда ҳуқуқбузарликларнинг содир этилишини олдини олишга оид профилактик чора-тадбирларни таъминлаш лозимлиги ҳамда мавзуни кенгроқ ёритиб беришда шу соҳада хизмат қилган олимларнинг тадқиқотлари ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга таянган ҳолда кенг қамровли тарзда таҳлил қилинган.

Натрий силикатнинг сувли эритмаси асосида экологик хавфсиз оловдан муҳофазаловчи бўёқ рецепти ишлаб чиқилган. Оловдан муҳофазаловчи бўёқнинг махсус хусусиятлари ўрганилди. Бўёқ ёғоч юзаларга нисбатан қўлланувчи ёнғиндан муҳофазаловчи самарадорликнинг биринчи гуруҳини таъминлайди.

Ушбу мақолада жамоат хавфсизлигини таъминлаш соҳасида олиб борилаётган фаолиятни “Халқ манфаатларига хизмат қилиш” тамойили асосида ташкил этишнинг назарий-ҳуқуқий асослари ва амалий аҳамияти таҳлил қилинган. Жамоат хавфсизлигини таъминлашда давлат органлари, айниқса ички ишлар органлари фаолиятида очиқлик, шаффофлик, жамоатчилик билан ҳамкорлик ва фуқаролар ишончини мустаҳкамлаш масалаларига алоҳида эътибор қаратилган. Шунингдек, мақолада мазкур тамойилни амалиётга татбиқ этиш орқали ҳуқуқбузарликларни барвақт олдини олиш, хавфсиз ва барқарор ижтимоий муҳитни шакллантириш имкониятлари илмий жиҳатдан асослаб берилган

Ушбу мақола киберхавфсизликни таъминлашда сунъий интеллектнинг ўрни ва аҳамиятига бағишланган. Диссертацияда киберхавфсизликни таъминлашнинг асосий тамойиллари, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик соҳасида сунъий интеллектдан фойдаланишнинг афзалликлари кўриб чиқилади.

Инсон учун муҳим бўлган аъзолардан бири бу – жигар бези бўлиб, унга зарарли таъсир кўрсатадиган омиллардан метаболик, токсик, микробиологик, қон айланиши бузилиши ва неопластик факторларни санаб ўтиш мумкин. Ушбу муҳим органнинг патологияси ва унинг терапияси масалаларини ўрганишда лаборатория ва қишлоқ хўжалик ҳайвонларида кенг қамровли тадқиқотлар ўтказишни тақозо этади, чунки бу лаборатория шароитида экспериментдан кўра кўпроқ инсон ва ҳайвон касалликларида препарат воситаларининг таъсирини баҳолашда қулай, хавфсиз ва камиқтисод бўладиган шароитни яратиб беради.