SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISHDA AKADEMIK HALOLLIK VA REFLEKSIV TAFAKKUR UYG‘UNLIGI
;
sun'iy intellekt, ta'lim, akademik halollik, refleksiv tafakkur, plagiat, generativ modellar, shaffoflik, mas'uliyatlilik, kognitiv dangasalik, metakognitiv kompetensiya, intellektual mulk huquqi, baholash tizimi, tanqidiy fikrlash, ta'lim siyosati, algoritmik tarafkashlikAbstrak
Ushbu maqolada oliy ta'lim tizimida sun'iy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalanishning axloqiy-pedagogik jihatlari tahlil qilinadi. Zamonaviy ta'lim jarayoniga avtomatlashtirilgan baholash tizimlari, shaxsiylashtirilgan o'quv dasturlari va generativ til modellari (ChatGPT, Claude, Gemini kabi) faol kirib kelmoqda, biroq bu jarayon akademik halollik, ta'lim maqsadlari va talabaning mustaqil fikrlash mas'uliyati bo'yicha yangi muammolarni yuzaga chiqarmoqda. Tadqiqotning asosiy maqsadi — SIdan foydalanishning axloqiy mezonlarini belgilash, akademik halollik talablarini SI sharoitida qayta ko'rib chiqish hamda talabalarda refleksiv tafakkurni rivojlantirishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Muallif shaffoflik, mas'uliyatlilik, adolat va teng imkoniyat, maxfiylik hamda intellektual mulk huquqlarini SIdan foydalanishning asosiy axloqiy tamoyillari sifatida ko'rsatadi. Maqolada SI davrida plagiat tushunchasining o'zgarishi alohida ta'kidlanadi: generativ modellar tomonidan yaratilgan har bir matn o'ziga xos bo'lgani sababli, an'anaviy antiplagiat vositalari bunday kontentni har doim ham aniqlay olmaydi.
Iqtiboslar
Anctil, D. (2023). L'éducation supérieure à l'ère de l'IA générative [Higher education in the age of generative AI]. Pédagogie collégiale, 36(3), 67–76.
Kofinas, A. et al. (2025). The impact of generative AI on academic integrity of authentic assessments within a higher education context. British Journal of Educational Technology, 56, 2522–2549. https://doi.org/10.1111/bjet.13585
Journal of Scholarly Publishing (2024). Redefining Academic Integrity in the Age of Generative Artificial Intelligence: The Essential Contribution of Artificial Intelligence Ethics. https://doi.org/10.3138/jsp-2024-1125
Journal of Academic Ethics (2026). Academic Integrity in the Age of Generative AI: A Scoping Review of Research on Higher Education Student Voices. https://doi.org/10.1007/s10805-026-09752-1
Frontiers in Education (2025). Addressing student use of generative AI in schools and universities through academic integrity reporting. https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1610836
Information (MDPI, 2025). Generative AI and Academic Integrity in Higher Education: A Systematic Review and Research Agenda. https://doi.org/10.3390/info16040296
Interactive Learning Environments (2025). Academic integrity in the generative AI (GenAI) era: a collective editorial response. https://doi.org/10.1080/10494820.2025.2471198
A Conceptual Exploration of Generative AI-Induced Cognitive Dissonance and its Emergence in University-Level Academic Writing (2025). arXiv preprint. https://arxiv.org/pdf/2502.05698
##submission.downloads##
Nashr qilingan
Nashr
Bo'lim
Iqtibos keltirish tartibi