“GO‘RO‘G‘LI” DOSTONIDA URF-ODAT VA MAROSIMLARNING ETNOPOETIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
Go‘ro‘g‘li, doston, etnopoetika, urf-odat, marosim, sovchilik, nikoh, duo-olqish, qirq yigit, xalq dunyoqarashi.Abstract
Tezisda “Go‘ro‘g‘li” dostonida urf-odat va marosimlarning etnopoetik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tahlil markaziga doston matnida xalqning ijtimoiy hayoti, marosimiy tafakkuri, oilaviy munosabatlari, alpga xos rasm-rusumlari hamda e’tiqodiy qatlamining badiiy ifodalanish usullari qo‘yiladi. Etnopoetik yondashuv asosida urf-odat va marosimlar faqat etnografik detal sifatida emas, balki syujetni harakatga keltiruvchi, qahramon xarakterini ochuvchi va xalq dunyoqarashini poetik shaklda mujassamlashtiruvchi omil sifatida talqin etiladi. Doston materialida tug‘ilish va yo‘rgaklash bilan bog‘liq e’tiqodiy tasavvurlar, nikoh oldi va nikoh marosimlari, qirq kunlik to‘y, duo-olqish, sovchilik, alp jamoasi sifatida “qirq yigit” instituti, mehmon kutish odobi hamda ramziy sonlar tizimi poetik mazmun kasb etishi ko‘rsatiladi. Natijada “Go‘ro‘g‘li” dostoni xalqning urf-odat va marosimlarini oddiy qayd etmaydi; ularni qahramonlik estetikasi, mifologik qatlam va ijtimoiy ideal bilan uyg‘un holda badiiy modelga aylantiradi, degan xulosaga kelinadi.
References
Axmedova O. O‘zbek marosim-udumlarining etnohududiy xususiyatlari. Toshkent: O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti, 2019. 123 b.
Safarov O. O‘zbek xalq og‘zaki ijodi. Toshkent: Musiqa, 2010. 368 b.
Turdimov Sh. “Go‘ro‘g‘li” (“Ko‘ro‘g‘li”) dostonida initsiatsiya talqini // Oltin bitiglar — Golden scripts. 2020. № 3. B. 27–37.
Go‘ro‘g‘li [Matn]: o‘zbek xalq dostonlari. Toshkent: Cho‘lpon nomidagi NMIU, 2017. 448 b.
To‘xliyev B., Karimov B., Usmonova K. Adabiyot. 11-sinf. I qism: darslik-majmua. Toshkent: “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti, 2018. 200 b.
Downloads
Published
Issue
Section
How to Cite
