Maqolalar

SUN’IY INTELLEKT VA RAQAMLASHTIRISH SHAROITIDA DAVLAT XIZMATCHISINING IJTIMOIY MAS’ULIYATI TAHLILI

Jild 5 son 19 (2026): Zamonaviy dunyoda ijtimoiy fanlar 37-44

2026-08-31 Maqolalar CC BY 4.0 Open Access

Mualliflar

  • Maxkamov Axrorjon Adxamjon o‘g‘li Farg‘ona davlat universiteti tadqiqotchisi

Annotatsiya

Mazkur maqolada sun’iy intellekt va raqamlashtirish jarayonlarining davlat xizmati institutiga ta’siri hamda ushbu jarayonlar natijasida davlat xizmatchisining ijtimoiy roli, kasbiy maqomi, mas’uliyati va davlat–fuqaro munosabatlaridagi o‘rni transformatsiyasi ijtimoiy-falsafiy nuqtayi nazardan tadqiq etiladi. Raqamlashtirish davlat boshqaruvida faqat texnik vositalarning yangilanishi emas, balki hokimiyat, boshqaruv, mas’uliyat, ishonch, insoniylik va ijtimoiy adolat tushunchalarining mazmunini qayta ko‘rib chiqishni talab qiladigan murakkab ijtimoiy jarayon sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda sun’iy intellektning davlat boshqaruviga kirib kelishi natijasida davlat xizmatchisining an’anaviy ma’muriy-ijrochi funksiyasi transformatsiyaga uchrab, uni algoritmik qarorlarni baholovchi, texnologik jarayonlarni nazorat qiluvchi, fuqaro manfaatlarini himoya qiluvchi va davlat hamda jamiyat o‘rtasidagi yangi turdagi raqamli vositachilikni amalga oshiruvchi subyektga aylantirayotgani asoslanadi. Maqolada “algoritmik mas’uliyat”, “raqamli mediator”, “kritik ishonch”, “insoniy nazorat” va “algoritmik legitimlik” tushunchalari konseptual kategoriyalar sifatida tahlil qilinadi. Sun’iy intellektning davlat boshqaruvidagi samaradorligi uning texnik imkoniyatlari bilangina emas, balki inson huquqlari, ijtimoiy adolat, shaffoflik, hisobdorlik va davlat institutlariga bo‘lgan ishonchni saqlash imkoniyati bilan belgilanadi, degan xulosaga kelinadi.

Kalit soʻzlar:

Iqtiboslar

OECD. Digital Government Outlook 2026: Adopting and Governing AI in Government. Paris: OECD Publishing, 2026. 202 p.

UNESCO. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, 2022. 44 p.

OECD. OECD AI Principles. Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development, 2024. 12 p.

OECD. Governing with Artificial Intelligence: Are Governments Ready? OECD Artificial Intelligence Papers, No. 20. Paris: OECD Publishing, 2024. 32 p.

UNESCO. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, 2022. 44 p.

OECD. Governing with Artificial Intelligence: The State of Play and Way Forward in Core Government Functions. Paris: OECD Publishing, 2025. 238 p.

OECD. G7 Toolkit for Artificial Intelligence in the Public Sector. Paris: OECD Publishing, 2024. 120 p.

Castells, M. The Rise of the Network Society. 2nd ed. Oxford: Wiley-Blackwell, 2010. 656 p.

Floridi, L. The Fourth Revolution: How the Infosphere is Reshaping Human Reality. Oxford: Oxford University Press, 2014. 256 p.

Zuboff, S. The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. New York: PublicAffairs, 2019. 704 p.

Eubanks, V. Automating Inequality: How High-Tech Tools Profile, Police, and Punish the Poor. New York: St. Martin’s Press, 2018. 272 p.

Kitchin, R. The Data Revolution: Big Data, Open Data, Data Infrastructures and Their Consequences. 2nd ed. London: SAGE Publications, 2021. 256 p.

Brynjolfsson, E., McAfee, A. The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. New York: W.W. Norton & Company, 2014. 306 p.

Mittelstadt, B. D., Allo, P., Taddeo, M., Wachter, S., Floridi, L. The ethics of algorithms: Mapping the debate // Big Data & Society. London: SAGE Publications, 2016. Vol. 3, No. 2. 1–21 p.

Floridi, L., Cowls, J. A unified framework of five principles for AI in society // Harvard Data Science Review. Cambridge: MIT Press, 2019. Vol. 1, No. 1. 1–15 p.

Cath, C., Wachter, S., Mittelstadt, B., Taddeo, M., Floridi, L. Artificial Intelligence and the “Good Society”: The US, EU, and UK approach // Science and Engineering Ethics. Dordrecht: Springer, 2018. Vol. 24. 505–528 p.

Bovens, M. Analysing and assessing accountability: A conceptual framework // European Law Journal. Oxford: Wiley-Blackwell, 2007. Vol. 13, No. 4. 447–468 p.

Hood, C. Accountability and transparency: Siamese twins, matching parts, awkward couple? // West European Politics. London: Taylor & Francis, 2010. Vol. 33, No. 5. 989–1009 p.

Janssen, M., Brous, P., Estevez, E., Barbosa, L. S., Janowski, T. Data governance: Organizing data for trustworthy Artificial Intelligence // Government Information Quarterly. Amsterdam: Elsevier, 2020. Vol. 37, No. 3. 101493.

Oʻquvchilar geografiyasi

2 Koʻrishlar
0 PDF yuklab olishlar
2 Davlatlar

    Yuklab olishlar

    Nashr qilingan

    2026-08-31

    Iqtibos keltirish tartibi

    Maxkamov, A. (2026). SUN’IY INTELLEKT VA RAQAMLASHTIRISH SHAROITIDA DAVLAT XIZMATCHISINING IJTIMOIY MAS’ULIYATI TAHLILI. Zamonaviy Dunyoda Ijtimoiy Fanlar, 5(19), 37-44. https://www.in-academy.uz/index.php/ZDIF/article/view/56653
    Innovative Academy RSC
    Article metrics Views and PDF downloads
    2 Views
    0 Downloads